Importi i veturave elektrike në Kosovë është rritur ndjeshëm gjatë viteve të fundit, ndërsa Kina është bërë burimi kryesor i tyre, shkruan Radio Evropa e Lirë. Sipas të dhënave të Doganës së Kosovës, nga janari deri në gusht të vitit 2026 janë importuar 780 vetura elektrike, prej të cilave 665 kanë ardhur nga Kina. Në vitin 2022, nga Kina ishin importuar vetëm 13 vetura elektrike.

Në të njëjtën periudhë, Gjermania ka humbur primatin. Në vitin 2022, nga Gjermania ishin importuar 49 vetura elektrike, duke qenë burimi kryesor i këtij lloji automjetesh.

Edhe vlera e importeve është rritur. Në tetë muajt e parë të vitit 2026, veturat elektrike të importuara kanë pasur vlerë prej më shumë se 11.5 milionë euro, rreth 500 mijë euro më shumë se gjatë gjithë vitit 2025. Krahasuar me vitin 2022, vlera e importeve është më shumë se dyfishuar.

Ndryshim ka pasur edhe në raportin mes veturave të reja dhe të përdorura. Në vitin 2022 u importuan 145 vetura elektrike të reja dhe vetëm 20 të përdorura, ndërsa në vitet e fundit kërkesa për vetura të përdorura është rritur dhe ato kanë tejkaluar të rejat.

Sipas bizneseve që merren me shitjen dhe përdorimin e veturave elektrike, interesimi i qytetarëve lidhet kryesisht me koston më të ulët të përdorimit dhe mirëmbajtjes. Modelet kineze, veçanërisht ato të prodhuesit BYD, po kërkohen gjithnjë e më shumë.

Megjithatë, veturat elektrike ende përbëjnë një pjesë të vogël të tregut. Nga janari deri në gusht të vitit 2026, në Kosovë janë importuar mbi 25 mijë vetura gjithsej, me vlerë mbi 309 milionë euro. Veturat elektrike përbëjnë vetëm 780 prej tyre, me vlerë rreth 11.5 milionë euro.

Aktualisht, veturat elektrike nuk kanë trajtim të veçantë në import. Për to paguhet 10 për qind taksë doganore dhe 18 për qind TVSH, ndërsa për veturat e përdorura aplikohet edhe akciza, nga 400 deri në 700 euro, varësisht nga vjetërsia.

Për 780 veturat elektrike të importuara në tetë muajt e parë të vitit janë paguar rreth 1.2 milionë euro taksa doganore.

Oda Ekonomike e Kosovës ka kërkuar heqjen e taksës doganore për veturat elektrike dhe uljen e TVSH-së nga 18 në 8 për qind, me arsyetimin se këto masa do të nxisnin përdorimin e automjeteve elektrike.

Strategjia e Energjisë 2022–2031 parasheh që deri në vitin 2031 në Kosovë të ketë rreth 15 mijë vetura elektrike.

Ndërkohë, kryeministri Albin Kurti ka paralajmëruar heqjen e taksës doganore prej 10 për qind për veturat e importuara nga Bashkimi Evropian, nëse plotësohen kushtet përkatëse të origjinës.

Pavarësisht rritjes së shpejtë, veturat elektrike ende mbeten një pjesë e vogël e tregut kosovar të automjeteve.

Kongresisti republikan amerikan, Joe Wilson, i bëri thirrje Partisë Popullore Evropiane (PPE) që t’ia heqë statusin e anëtarit të asociuar Partisë Përparimtare Serbe (SNS), duke thënë se presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, dhe “partia e tij e korruptuar autoritare” janë kundër qytetërimit perëndimor.

Në një letër drejtuar presidentit të PPE-së, Manfred Weber, Wilson tha se është thelbësore që një vendim i tillë të merret para zgjedhjeve parlamentare në Serbi, më 25 tetor 2026, “në mënyrë që SNS-ja të mos mund ta pastrojë imazhin e saj duke përdorur emrin e mirë të PPE-së”.

PPE-ja njoftoi në shtator të vitit të kaluar se kishte nisur një hetim të brendshëm për veprimtarinë e SNS-së, e cila në këtë parti konservatore evropiane ka statusin e anëtarit të asociuar që nga viti 2016. Në letrën e tij, kongresisti amerikan përshëndeti nisjen e këtij procesi dhe theksoi se “ndërprerja e të gjitha lidhjeve me SNS-në është përgjigjja e vetme e duhur”.

Republikani Wilson, i cili është ndër nismëtarët e masave ndaj Serbisë në Dhomën e Përfaqësuesve, tha se “Evropa duhet të zgjohet lidhur me manipulimin e zgjedhjeve nga Vuçiqi dhe të këmbëngulë për zgjedhje të lira dhe të ndershme në Serbi”.

Bashkëkryesuesi i Grupit të Kongresit për Bashkimin Evropian tha se SNS-ja ka treguar prej kohësh se nuk është e përkushtuar ndaj demokracisë dhe se nuk është e interesuar të jetë pjesë e qytetërimit perëndimor.

“Si parti në pushtet në Serbi nën Vuçiqin, ajo ka keqpërdorur vazhdimisht burimet shtetërore dhe shërbimet e sigurisë për të manipuluar zgjedhjet”, tha Wilson, duke iu referuar faktit se Zyra e Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) për Institucione Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut (ODIHR) ka thënë se zgjedhjet parlamentare të vitit 2023 u mbajtën në “kushte të padrejta”.

Duke theksuar se asnjë nga rekomandimet e ODIHR-it nuk është zbatuar, Wilson tha se gjithçka tregon se Vuçiqi dhe “partnerja e tij, Rusia, tashmë po punojnë për manipulimin e zgjedhjeve të vitit 2026”, gjë që, sipas tij, shihet përmes konsolidimit të mediave në Serbi, raportimit të transmetuesit publik, i cili i kushtoi 96 për qind të kohës Vuçiqit, përkundër katër për qind opozitës, si dhe përmes përdorimit të paligjshëm të softuerit për mbikëqyrje të fshehtë të studentëve dhe opozitës.

“SNS-ja në shumë aspekte i ngjan partisë së kriminelit të luftës Putin, Rusia e Bashkuar, dhe qeveriset në të njëjtën mënyrë kleptokratike. Partia është shndërruar në instrument të korrupsionit dhe klientelizmit, gjë që gjithashtu e mban nën kontroll të rreptë Vuçiqin”, tha Uilson, duke theksuar se kjo, sipas tij, u dëshmua në mënyrë të qartë me vdekjen e 16 personave nga shembja e strehës prej betoni në Stacionin Hekurudhor në Novi Sad.

“Ata vjedhin gjithçka që nuk është e gozhduar në dysheme dhe ua shesin armiqve të Perëndimit”, theksoi Wilson, duke shtuar se “kur nuk e plaçkit shtetin, SNS-ja i madhëron kriminelët e luftës, siç bëri me Ratko Mlladiqin”.

Duke vlerësuar se SNS-ja nuk i ndan vlerat perëndimore, Wilson iu referua bashkëpunimit të autoriteteve serbe me Kinën dhe Partinë Komuniste atje, si dhe faktit se partia e Vuçiqit dërgoi “një delegacion në funeralin e terroristit [ajatollah Ali] Khameneit”.

Wilson po ashtu theksoi se populli serb dëshiron prosperitet, paqe dhe sundim të ligjit dhe se do ta zgjidhte këtë “nëse do t’i jepej mundësia në zgjedhje të lira dhe të ndershme”.