Microsoft ka publikuar një draft të ri për rregullimin e sistemeve të saj të inteligjencës artificiale, duke propozuar një kornizë sigurie që synon të garantojë se modelet e ardhshme do të mbeten nën kontrollin dhe mbikëqyrjen njerëzore.

“Kodi i Sjelljes i IA-së Humaniste” përcakton kufijtë dhe parimet që, sipas kompanisë, duhet të udhëheqin zhvillimin e sistemeve të ardhshme të IA-së. Në qendër të dokumentit është ruajtja e kontrollit njerëzor mbi aftësitë e automatizuara.

Microsoft deklaron se nuk synon zhvillimin e një superinteligjence gjithëpërfshirëse që mund t’u shmanget mekanizmave të mbikëqyrjes. Sipas draftit, sistemet duhet të jenë të ndërtuara në mënyrë të tillë që të ndalojnë funksionimin kur kjo kërkohet, në vend që të anashkalojnë kufizimet e përcaktuara.

Korniza parashikon gjithashtu që modelet e IA-së të mos i rezistojnë ndërprerjes, korrigjimit, mbivendosjes apo mbylljes nga njerëzit. Ato duhet të respektojnë kërkesat për ndalimin, ridrejtimin ose anulimin e një operacioni.

Publikimi i draftit hap një periudhë gjashtëjavore konsultimi publik, gjatë së cilës etikanë, studiues, politikëbërës dhe qytetarë do të mund të japin komentet e tyre.

Pas shqyrtimit të propozimeve dhe rishikimeve të pritshme deri në fund të vitit, Microsoft synon ta përdorë këtë politikë si udhërrëfyes për zhvillimin e modeleve të saj të inteligjencës artificiale nga viti 2027 e në vijim.

Shefi i inteligjencës artificiale në Microsoft, Mustafa Suleyman, tha për CNBC se kompania kishte marrë kërkesa nga publiku për një angazhim edhe më të qartë ndaj një IA-je që “gjithmonë punon në shërbim të njerëzve” dhe jo me synimin për t’i zëvendësuar ata.

Arabia Saudite po përdor rezervat e naftës të magazinuara për të vazhduar furnizimin e tregjeve ndërkombëtare, pasi sulmet me dronë detyruan mbylljen e tubacionit strategjik East-West, duke rrezikuar eksportet drejt Evropës dhe Azisë.

Ministria saudite e Energjisë njoftoi të premten pezullimin e përkohshëm të pompimit në tubacion, si masë paraprake, pasi ai u sulmua me dronë të enjten në rajonet e Riadit dhe Medinës.

Sipas autoriteteve saudite dhe irakiane, sulmi e kishte origjinën nga Iraku. Ministria saudite tha se ekipet emergjente dhe teknike po punojnë për sigurimin e tubacionit dhe kontrollimin e gjendjes së tij, por nuk bëri të ditur se kur do të rifillojë pompimi dhe as nuk dha detaje të plota mbi dëmet.

Tregtarë dhe blerës të naftës saudite, të cituar në raportet e publikuara të dielën, vlerësojnë se një ndërprerje e zgjatur mund të vërë në rrezik rreth 4 milionë fuçi naftë në ditë, ose afërsisht 4 për qind të furnizimit global.

Megjithatë, autoritetet saudite nuk i kanë konfirmuar këto shifra.

Sipas vlerësimeve të tregtarëve, rezervat e naftës të magazinuara në portin e Detit të Kuq, Yanbu, mund të mjaftojnë për të vazhduar eksportet për rreth pesë deri në shtatë ditë.

Ndikimi real në furnizimet ndërkombëtare do të varet nga shpejtësia me të cilën rifillon pompimi dhe nga sasia e naftës që Arabia Saudite ka në rezervë.

Tregjet reaguan menjëherë ndaj zhvillimeve të reja. Kontratat e së ardhmes për naftën Brent u rritën me rreth 3 për qind në fillim të tregtimit të së hënës, pas sulmeve të tjera ndaj objekteve energjetike dhe transportit detar në Lindjen e Mesme.

Tubacioni East-West është rreth 1,200 kilometra i gjatë dhe transporton naftë nga pjesa lindore e Arabisë Saudite drejt Yanbu-së, në bregun perëndimor të vendit.

Rëndësia e tij strategjike është e madhe, pasi i mundëson Arabisë Saudite të eksportojë naftë përmes Detit të Kuq pa pasur nevojë që cisternat të kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit.

Kompania saudite Aramco deklaroi në maj se gjatë tremujorit të parë kishte rritur pompimin përmes këtij tubacioni deri në kapacitetin maksimal prej 7 milionë fuçi në ditë, pikërisht për të ruajtur eksportet ndërsa transporti përmes Hormuzit ishte ndërprerë.

Megjithatë, kapaciteti prej 7 milionë fuçish në ditë nuk nënkupton se e gjithë kjo sasi eksportohet. Tubacioni furnizon gjithashtu rafineritë në bregun perëndimor të Arabisë Saudite.

Për këtë arsye, mbyllja e tij nuk do të thotë se furnizimi global me naftë do të bjerë menjëherë me 7 milionë fuçi në ditë.

Cisternat mund të vazhdojnë të ngarkojnë naftë nga rezervat e magazinuara pranë terminaleve të eksportit, por këto rezerva do të shterojnë nëse tubacioni nuk rifillon furnizimin.

Nga Yanbu, cisternat që transportojnë naftë drejt Evropës mund të lundrojnë në veri përmes Detit të Kuq, drejt Kanalit të Suezit dhe Mesdheut.

Një alternativë tjetër është tubacioni egjiptian SUMED, i cili lidh brigjet e Detit të Kuq me ato të Mesdheut.

Për tregjet aziatike, rruga direkte kalon në jug përmes Bab al-Mandeb, ngushticës që lidh Detin e Kuq me Gjirin e Adenit dhe më pas me Oqeanin Indian.

Por kjo rrugë përballet me një kërcënim të veçantë nga Houthit e Jemenit, të cilët kanë marrë kontrollin e ishullit Perim në hyrje të ngushticës, si dhe të pjesëve të bregdetit të Detit të Kuq.

Cisternat që synojnë tregjet aziatike mund të zgjedhin rrugën përmes Kanalit të Suezit dhe më pas të lundrojnë rreth Afrikës. Megjithatë, kjo do ta zgjaste ndjeshëm udhëtimin.

Ndryshimi i itinerarit të cisternave, megjithatë, nuk e zgjidh problemin kryesor: nafta duhet fillimisht të arrijë në Yanbu për t’u eksportuar nga atje.

Situata bëhet edhe më shqetësuese për tregjet pasi rezervat globale të naftës kanë rënë ndjeshëm gjatë muajve të fundit.

Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA), në raportin e saj të shtatorit për tregun e naftës, tha se rezervat e magazinuara në mbarë botën kanë rënë me 507 milionë fuçi që nga shkurti, përfshirë një rënie prej 95 milionë fuçish vetëm gjatë muajit gusht.

IEA vlerësoi gjithashtu se eksportet e naftës nga vendet e Gjirit arritën në rreth 13 milionë fuçi në ditë në gusht, pothuajse gjysmën e nivelit para luftës.

Ndërprerjet e furnizimit kanë shkaktuar gjithashtu rritje të ndjeshme të çmimeve të naftës diesel në Evropë dhe Azi.

Nëse tubacioni East-West mbetet i mbyllur për një periudhë të gjatë, Arabia Saudite do të detyrohet të mbështetet gjithnjë e më shumë në rezervat e saj, ndërsa tregjet evropiane dhe aziatike mund të përballen me furnizime më të kufizuara dhe kosto më të larta të transportit.

Në një treg tashmë të tronditur nga pasiguria në Hormuz dhe kërcënimet ndaj rrugëve detare, kohëzgjatja e mbylljes së tubacionit mund të jetë vendimtare për çmimin e naftës në ditët në vijim.

Shtetet arabe të Gjirit kanë anuluar një takim me Iranin, të planifikuar për të hënën, ndërsa Houthët e Jemenit ndërmorën një tjetër sulm ndaj Arabisë Saudite.

Luftimet e kanë shtrirë konfliktin në Lindjen e Mesme në një tjetër front dhe kanë vënë më tej në rrezik furnizimet globale me naftë.

Houthit e Jemenit, të rreshtuar me Iranin, kanë thënë se të hënën kanë lëshuar dhjetëra raketa dhe dronë drejt një baze ajrore ushtarake saudite në Khamis Mushait, pranë kufirit, duke goditur hangarët e avionëve, sistemet e radarëve, pistat dhe depot e municioneve. Ata e kanë përshkruar sulmin si hakmarrje për qindra sulme ajrore saudite ndaj Jemenit gjatë ditëve të fundit.

Autoritetet saudite kanë njoftuar për alarme të shkurtra emergjence në atë zonë dhe në tri qytete të tjera jugore, të cilat më parë kanë qenë objektiv i sulmeve të Huthëve.

Houthit kanë nisur një përparim të shpejtë javën e kaluar në Jemen, i cili kulmoi me pushtimin e një ishulli në hyrje të Detit të Kuq të premten. Një sulm tjetër po atë ditë, për të cilin Riadi zyrtar ka fajësuar luftëtarët e mbështetur nga Irani në Irak, ka nxjerrë jashtë funksionit gazsjellësin saudit lindje-perëndim, rruga kryesore për transportimin e naftës së Lindjes së Mesme duke shmangur Ngushticën e bllokuar të Hormuzit.

Çmimet e naftës bruto janë rritur me më shumë se 3% të hënën.

Tregtarët thonë se mbyllja e gazsjellësit saudit mund të ndërpresë deri në 4% të furnizimit global me naftë, nëse ai nuk vihet sërish në funksion brenda pak ditësh. 

Imazhet satelitore tregojnë pjesë të gazsjellësit të dëmtuara nga zjarret. Riadi nuk ka dhënë një vlerësim të saktë se sa gjatë do të qëndrojë i mbyllur.

Omani ishte planifikuar të priste të hënën një takim me Iranin dhe shtetet e Gjirit për të diskutuar negociatat që synojnë rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, rrugës më të rëndësishme në botë për transportin e naftës, e cila është kryesisht e mbyllur që kur SHBA-ja dhe Izraeli sulmuan Iranin në fund të shkurtit.

Por ministri i Jashtëm i Omanit, Sayyid Badr Albusaidi, ka njoftuar gjatë natës se takimi ishte shtyrë “në interes të arritjes së konsensusit”. Irani ndërkaq ka thënë se shtyrja ishte bërë me kërkesë të Arabisë Saudite.

Ndërkohë, Irani ka publikuar një listë me 77 anije që, sipas tij, kishin shkelur protokollet e vendosura për operimin në Ngushticën e Hormuzit. Çdo anije në këtë listë do të përballej me “kufizime për kalimet e ardhshme, përfshirë gjoba, ndalim ose konfiskim”, ndërsa në listë do të shtoheshin edhe anije të tjera që i kishin ndihmuar ato duke pranuar transferime ngarkesash.

Kryeministrja daneze, Mette Frederiksen, ka deklaruar të hënën se shpreson që Shtetet e Bashkuara dhe Danimarka të gjejnë një rrugë paqësore lidhur me rajonin e Arktikut, përfshirë Grenlandën, një territor danez me vetëqeverisje.

Presidenti amerikan, Donald Trump, ka shkaktuar një krizë në marrëdhëniet SHBA-Evropë dhe trazira brenda aleancës ushtarake transatlantike të NATO-s këtë vit, kur intensifikoi kërkesat që SHBA-ja të merrte nën kontroll Grenlandën, me argumentin se Danimarka, gjithashtu anëtare e NATO-s, nuk mund ta mbronte atë.

“Jam mjaft optimiste se mund të gjejmë një zgjidhje dhe mendoj se tashmë po shohim disa shenja dhe sinjale shumë të qarta… shpresa ime është që të gjejmë një rrugë paqësore përpara”, ka thënë Frederiksen pas një takimi të liderëve dhe zyrtarëve të Bashkimit Evropian në Finlandën veriore.