Pabarazia në pasuri është një çështje shqetësuese që prek shumë vende në botë, përfshirë edhe Evropën.

Në shumicën e vendeve evropiane, vetëm 1% e popullsisë më të pasur zotëron të paktën 20% të pasurisë totale, dhe në disa vende kjo përqindje arrin të kalojë 25%, sipas të dhënave nga “Our World in Data”.

Kjo tregon se pasuria është shumë e përqendruar tek një pakicë e vogël njerëzish, ndërsa shumica tjetër ka akses shumë të kufizuar ndaj burimeve ekonomike.

Në Evropë, shumë vende kanë numër të konsiderueshëm miliarderësh, dhe kjo tregon përqendrimin e jashtëzakonshëm të pasurisë tek individë të caktuar.

Por cilat janë vendet evropiane me më shumë miliarderë dhe sa pasuri zotërojnë ata?

Euronews shkruan se sipas listës së Forbes për vitin 2025, numri total i miliarderëve në botë është mbi 3,000, me një pasuri neto prej rreth 16.1 trilionë dollarësh.

Megjithatë, kjo pasuri është shumë e përqendruar në disa vende kryesore: SHBA-ja, Kina dhe India mbajnë më shumë se gjysmën e miliarderëve dhe pasurisë së tyre.

Në kontekstin evropian, Gjermania kryeson listën me 171 miliarderë, me një pasuri totale neto prej rreth 676.4 miliardë eurosh.

Ky është numri më i madh i miliarderëve në Evropë, duke e bërë Gjermaninë një qendër kryesore të pasurisë së madhe.

Miliarderi më i pasur gjerman është Dieter Schwarz, me një pasuri prej 35 miliardë eurosh, i cili renditet i 37-ti në botë.

Pas Gjermanisë vjen Italia, me 74 miliarderë që zotërojnë një pasuri të kombinuar prej 289 miliardë eurosh.

Personi më i pasur i Italisë është Giovanni Ferrero, me 32.6 miliardë euro pasuri, i renditur i 41-ti në botë.

Në vendin e tretë qëndron Mbretëria e Bashkuar, me 55 miliarderë dhe një pasuri të kombinuar prej 203 miliardë eurosh.

Miliarderi më i pasur britanik është Michael Platt, me 14 miliardë paund (rreth 16 miliardë euro), duke zënë vendin e 106-të në renditjen globale.

Franca është në vendin e katërt me 52 miliarderë, ku më i pasuri është Bernard Arnault, kreu i perandorisë së luksit LVMH.

Ai zotëron pasuri prej 152 miliardë eurosh, duke u renditur i pesti më i pasur në botë në vitin 2025.

Arnault është gjithashtu një figurë qendrore në debatet mbi taksën mbi pasurinë në Francë, të cilën ai e kundërshton fuqimisht.

Përveç këtyre vendeve kryesore, Suedia dhe Zvicra gjithashtu kanë numër të konsiderueshëm miliarderësh, me përkatësisht 45 dhe 42.

Stefan Persson është miliarderi më i pasur suedez me 15.9 miliardë euro, ndërsa në Zvicër, Gianluigi Aponte dhe Rafaela Aponte-Diamant ndajnë vendin e parë me 32.2 miliardë euro secili.

Ndër vendet e mëdha evropiane, Spanja ka numrin më të vogël të miliarderëve — vetëm 34, duke u renditur e 7-ta në Evropë.

Miliarderi më i pasur spanjoll është Amancio Ortega, me pasuri neto prej 106 miliardë eurosh, që e bën atë të 9-tin më të pasur në botë.

Turqia, që ka një ekonomi në rritje, ka gjithashtu 32 miliarderë, ndërsa vendet e tjera si Norvegjia, Greqia, Holanda, Irlanda, Belgjika, Çekia, Polonia, Qiproja dhe disa të tjera kanë numër më të vogël miliarderësh, që varion nga 1 deri në 17.

Përqendrimi i miliarderëve në vendet më të zhvilluara të Evropës Perëndimore dhe Veriore thekson një hendek ekonomik midis rajoneve.

Vendet e Evropës Lindore kanë shumë më pak miliarderë, një tregues i zhvillimit ekonomik më të ngadaltë dhe të pabarazisë së pasurisë në kontinent.

Një nga arsyet kryesore që shpjegon këtë hendek është madhësia ekonomike e vendeve. Katër vendet kryesore evropiane në numrin e miliarderëve – Gjermania, Italia, Mbretëria e Bashkuar dhe Franca – janë edhe ekonomitë më të mëdha të kontinentit.

Po ashtu, Zvicra dhe Mbretëria e Bashkuar shquhen si qendra financiare me ndikim të madh global.

Sipas kësaj liste Shqipëria renditet pranë Kroacisë, Luksemburgut dhe Portugalisë që kanë përkatësisht nga një miliarder.

Në fund, raporte të ndryshme si ai i Forbes dhe ai i UBS-së ofrojnë shifra disi të ndryshme për numrin e miliarderëve, për shkak të metodologjive të ndryshme dhe periudhave të analizës, por të gjitha tregojnë të njëjtën tendencë: pasuria është shumë e përqendruar tek një grup i vogël individësh dhe është e lidhur ngushtë me fuqinë ekonomike të vendeve.

Rreth dy javë pas hedhjes së numrave fitues, është lajmëruar fituesi i lumtur dhe “misterioz” i lotarisë evropiane Eurojackpot, i cili fitoi çmimin prej 120 milionë eurosh. Ai është një burrë midis 30 dhe 60 vjeç, i cili dje personalisht u paraqit në zyrën e Lotarisë në Berlin, raportoi DPA.

“Ai nuk u nxitua, sepse dëshironte që lajmi të përhapej në mënyrë të qetë. Dukej i qetë dhe i përmbajtur,” deklaroi zëdhënësi i përfaqësuesit të Berlinit.

Fituesi nuk ka zbuluar ende asnjë plan për pasurinë e tij të re. Parashikohet që paratë të transferohen në llogarinë e tij javën e ardhshme, pas një verifikimi të detyrueshëm.

Para se të fitonte çmimin, ai kishte vendosur nëntë baste me një total prej 19 eurosh. Numrat fitues – 7, 8, 31, 32, 33, dhe numrat evropianë 10 dhe 11 – u hodhën në short më 23 shtator në kryeqytetin finlandez, Helsinki.

Pas shortit, zyrtarët e lotarisë nisën kërkimin për fituesin, i cili “nuk nxitoi” të kërkonte çmimin e tij.

Sipas rregullave të Eurojackpotit, fituesi ka tre vjet kohë për të kërkuar çmimin e madh.

Katër persona kanë humbur jetën pasi një ndërtesë në rikonstruksion u shemb në qendër të Madridit, raportoi transmetuesi shtetëror RTVE, duke cituar shërbimet e emergjencës, të cilat konfirmuan se të gjithë trupat janë gjetur, përcjell DPA.

“Sipas kryebashkiakut të qytetit, Hoze Martinez Almeida, dy trupa u gjetën nën rrënoja mbrëmë vonë, rreth 10 orë pas aksidentit, ndërsa dy të tjerë u nxorën pak para orës 3 të mëngjesit”, raportoi RTVE.

Fillimisht u raportuan të zhdukur katër persona — tre burra dhe një grua — ku kjo e fundit ishte arkitektja kryesore e projektit të rikonstruksionit.

Autoritetet njoftuan gjithashtu se tre punëtorë u plagosën gjatë shembjes së ndërtesës: dy prej tyre lehtë, ndërsa një tjetër pësoi thyerje të këmbës.

Ndërtesa gjashtëkatëshe u shemb pjesërisht të mërkurën, pranë Plaza de Isabel II, e njohur ndryshe si Plaza de Ópera. Ajo ishte në proces rinovimi prej disa kohësh, raporton DPA.

“Sipas zëdhënëses së shërbimeve të emergjencës së Madridit, Beatris Martin, disa struktura të tavanit të ndërtesës në rikonstruksion u shembën, por është ende herët për të spekuluar mbi shkaqet e aksidentit.”

Dëshmitarët raportuan një shpërthim të fortë të ndjekur nga një re e dendur pluhuri.

“Papritmas nuk mund të shihje asgjë,” tha për RTVE Hoze, një punëtor në një bar aty pranë.

“Tingëllonte si një bombë, të gjithë u frikësuam shumë,” shtoi Bojana, një punonjëse në një furrë buke afër vendit të ngjarjes.

Në vendngjarje u angazhuan 16 njësi të brigadës së zjarrfikësve të Madridit, të cilat punuan për të siguruar rrënojat, për të parandaluar shembje të tjera dhe për të kërkuar persona të bllokuar. U përdorën gjithashtu qen kërkimi dhe dronë, ndërsa zona u rrethua plotësisht nga shërbimet e emergjencës.

Sipas RTVE, ndërtesa — që më parë strehonte zyra — kishte marrë miratim për t’u shndërruar në objekt akomodimi turistik. Qyteti e kishte lëshuar licencën për përdorimin e ri në shkurt të këtij viti, raportoi transmetuesi, duke cituar DPA.

Presidenti i Rusisë, Vladimir Putin, e nënshkroi një dekret javën e kaluar, i cili duket se synon asetet e kompanive të huaja që vazhdojnë të operojnë në Rusi dhe që ende nuk janë sekuestruar nga Qeveria ruse.

Dekreti kërkon përshpejtimin e procesit të privatizimit të pronës shtetërore për të siguruar kapacitetin e mbrojtjes së vendit, por i referohet drejtpërdrejt “veprimeve armiqësore” të Shteteve të Bashkuara dhe vendeve të tjera e organizatave të lidhura me to, të cilat synojnë të vendosin “masa kufizuese kundër qytetarëve të Federatës Ruse dhe subjekteve juridike ruse”.

Gjithashtu ky dekret përcakton një procedurë të veçantë për regjistrimin, shitjen dhe transferimin e aseteve, përfshirë edhe një afat të përshpejtuar, dhe e emëron bankën PSB (më parë e njohur si Promsvyazbank) si organizatoren e vetme të shitjeve të pronave.

Putini e nënshkroi këtë dekret si përgjigje ndaj shqyrtimit nga BE-ja të një skeme për t’i dhënë Ukrainës miliarda dollarë në formë huaje, bazuar në asetet e ngrira ruse në BE, të cilat janë bllokuar qëkurse Moska e nisi pushtimin e Ukrainës në fillim të vitit 2022.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e përmendi idenë e një “huaje dëmshpërblimi” në Parlamentin Evropian në fillim të shtatorit.

Meqë Shtetet e Bashkuara kanë lënë të kuptohet se mund të mos jenë të gatshme ta financojnë Ukrainën për kohë të gjatë për nevojat e saj për t’u mbrojtur, Bashkimi Evropian po shqyrton mënyra të ndryshme për ta mbuluar një pjesë më të madhe të kostove në vitet 2026 dhe 2027, duke hamendësuar se lufta do të vazhdojë.

Von der Leyen i dha argumentet e saj para liderëve të BE-së, të cilët u takuan me presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky në një samit joformal në Kopenhagë, më 1 tetor, për të diskutuar për Ukrainën.

Ministrat e Financave të BE-së pritet të shqyrtojnë më shumë hollësi rreth këtij plani kur të mblidhen në Luksemburg javën e ardhshme.

Edhe pse ende nuk janë përcaktuar të gjitha mekanizmat e huas, disa elemente tashmë janë të qarta.

Asetet ruse – të ngrira që prej pushtimit të plotë në vitin 2022 – do të përdoren për lëshimin e obligacioneve. Të ardhurat nga këto obligacione do të përdoren për rindërtimin e Ukrainës në formën e një huaje dëmshpërblimi.

Ukraina do të ishte e detyruar t’i kthente paratë vetëm pasi Rusia t’i ketë paguar dëmet e luftës, sipas një rezolute të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së.

Ukraina do t’ia ripaguante BE-së huan e dëmshpërblimeve për t’i ripaguar mbajtësit e obligacioneve, dhe më pas asetet do të zhbllokoheshin. Nëse kjo skemë zbatohet, Ukraina mund t’i marrë 170 deri në 180 miliardë euro në këste gjatë viteve 2026 dhe 2027, sipas një dokumenti diskutimi të përgatitur nga Komisioni për vendet anëtare të BE-së, të cilin e ka parë Radio Evropa e Lirë (REL).

“Përgjigjja simetrike” e Kremlinit
Kremlini e ka quajtur nismën evropiane formë konfiskimi dhe ka kërcënuar me “përgjigje simetrike”.

Megjithatë, ekzistojnë dallime themelore midis planit të BE-së për huan e dëmshpërblimeve dhe konfiskimit të aseteve të kompanive evropiane që vazhdojnë të operojnë në Rusi, bashkë me privatizimin e menjëhershëm të tyre.

Derisa masa evropiane nuk përfshin asnjë shtetëzim të aseteve federale ruse, dekreti i Putinit duket se synon shtetëzimin e pronave të kompanive private.

Vlerësohet se rreth 800 kompani perëndimore evropiane vazhdojnë të operojnë në Rusi.

Disa prej tyre përmenden në dekret, përfshirë degën ruse të Raiffeisen Bank International të Austrisë, UniCredit të Italisë dhe prodhuesin gjerman të çokollatës Ritter Sport.

Rregullatorët evropianë e kanë nxitur bankën Raiffeisen që nga viti 2022 të largohet nga tregu rus, por ajo ka ngurruar të heqë dorë nga fitimet e mëdha që ka gëzuar deri vonë si një institucion financiar pothuajse monopolist, që mundëson dërgimin e pagesave nga Rusia në Evropë.

Ajo gjithashtu ka hezituar ta humbasë mundësinë për ta llogaritur degën e saj ruse si humbje.

Një shitje e iniciuar nga vetë banka është praktikisht e pamundur për shkak të kushteve që përcaktojnë mënyrën se si të huajt mund të shesin asetet e tyre në Rusi. Një dekret tjetër i nënshkruar nga Putini kërkon zbritje prej 50 për qind dhe një kontribut të detyrueshëm prej 10 për qind në buxhetin rus.