Kush është “Babadimri”? Mitet rreth tij

Qoftë i quajtur Baba Dimër, Bagjyshi i Vitit të Ri, njeriu me mjekër të bardhë që sjell dhuratat është një figurë e frymëzuar nga një peshkop, San Nicolás de Mira, nga shekulli i 3-të. Por ai nuk është i vetmi: rreth 200 vjet më vonë ishte një tjetër shenjtor me të njëjtin emër: Nikolla i Sionit.

Nuk ka pothuajse asnjë të dhënë historike për të dy. Historitë e jetës së tyre u ndërthurën gjatë shekujve, dhe kështu legjenda të shumta u shfaqën rreth Shën Nikollës. Një nga më të njohurit tregon se si e shpëtoi një vajzë të varfër nga prostitucioni duke i hedhur copa ari nga dritarja në shtëpinë e saj gjatë natës. Për këtë arsye në fushën e artit përfaqësohet me tre topa të artë ose mollë. Thuhet se peshkopi ishte një filantrop, i cili e shpërndante pasurinë mes të varfërve.

Shën Nikolla dhe Krishti Fëmijë

Festa e Shën Nikollës festohet më 6 dhjetor, data e mundshme e vdekjes së Nicolás de Mira. Kjo festë nuk i pëlqeu Martin Luterit, reformatorit të shekullit të 16-të, i cili kritikoi kultin katolik të shenjtorëve. Për këtë arsye, ai preferoi ta lidhë dhënien e dhuratave me Krishtlindjet, kur festohet lindja e Jezusit. Që nga Reformimi Luteran, për protestantët ishte Krishti Fëmija ai që shpërndau dhuratat, më 24 ose 25 dhjetor, në varësi të rajonit.

Por me kaq nuk mbaroi tradita e Shën Nikollës, i cili në Gjermani vendos dhurata në çizmet e lëna nga fëmijët natën e 5 deri më 6 dhjetor. Në disa vende, si në Belgjikë dhe Holandë, kjo është data kryesore për dhënien e dhuratave.

Santa Claus

Figura e Santa Claus u shfaq gjatë shekujve nga një përzierje midis legjendës së Shën Nikollës, miteve norvegjeze dhe tregimeve të Evropës Lindore. Në shumë vende, personi që shpërndan dhuratat e Krishtlindjeve caktohet si “baba”. Në ish-kolonitë britanike dhe në Mbretërinë e Bashkuar, Santa Claus quhet “Babai i Krishtlindjeve”, dhe francezët e quajnë “Père Noël”.

Në vendet e Evropës Lindore dhe në një zonë që shtrihet deri në Mongoli, ata flasin më shumë për “Baba Dimri” . Figura i referohet një magjistari dimëror nga mitologjia sllave dhe pamja e tij është shumë e ngjashme me atë të Santa Claus. Është personifikimi i dimrit. Në disa vende ai shoqërohet nga një vajzë, “Copito de Nieve”.

Mitet pagane veriore

Gjithashtu në Skandinavi, Santa Claus aktual ka origjinë të ndryshme. Për shembull, është figura e një plaku me pelerinë leshi, kapuç dhe mjekër, i cili udhëton në një sajë të renë dhe shpërndan arra në mënyrë që qeniet njerëzore t’i rezistojnë dimrit të ashpër. Legjendat thonë se ai është pasardhës i Odinit, më i fuqishmi nga perënditë norvegjeze.

Në Norvegji dhe Suedi ekziston një legjendë e një shpirti (Tomte), i cili kujdesej për shtëpitë dhe fermat, por vetëm nëse merrte mjaftueshëm ushqim. Në ditët e sotme, është Jultomte ajo që sjell dhuratat për Krishtlindje, natyrisht në këmbim të ushqimit.

Dhe Santa Claus?

Pse Baba Dimri quhet Santa Claus në Shtetet e Bashkuara? Emigrantët holandezë sollën Santa Claus-in e tyre, të quajtur Sinterklaas, në tokat amerikane. Nikolla ishte shenjtori mbrojtës i New Amsterdamit, Nju Jorku i sotëm. Në vitet 1930, Coca-Cola e shndërroi figurën në një ikonë reklamuese, duke vënë vulën e saj në imazhin tonë të plakut miqësor, me faqe të kuqe dhe një mjekër të bardhë.

Por Babadimri nuk solli dhurata në ditën e Shën Nikollës, si kolegët e tij evropianë, por në prag të Krishtlindjeve. Dhe çdo fëmijë amerikan sot e di se Santa zbret nga oxhaku dhe më pas vazhdon në sajën e tij të renë për të shpërndarë dhuratat e tij nëpër botë.