Stejt Departamenti amerikan për liritë fetare: Pushteti favorizon Kishën Ortodokse Maqedonase

TË FUNDIT

Departamenti Amerikan i Shtetit publikoi raportin për liritë fetare në botë gjatë vitit 2014.

Në këtë raport, në pjesën për Maqedoninë, raporti referon edhe për vrasjen në Liqenin e Smilkovcit në vitin 2012. Sipas raportit,  gjykata e Maqedonisë kishte shqiptuar dënimin me arsyen se vepra penale ishte drejtuar kundër maqedonasve etnik dhe ishte planifikuar të kryhen para festës së Pashkëve ortodokse, me qëllim, siç thuhet, nxitjen e tensioneve etnike.  Sipas raportit, materiali i dëshmive ishte me karakter të sigurisë së lartë dhe ato nuk u bënë të ditura për opinionin, ndërsa lidhur me dënimin ka pasur kritika se akuzat kanë qenë të pabaza. Kjo, siç thuhet në raport, ndikoi më tej në protesta të dhunshme të shqiptarëve etnik në Shkup dhe disa qytete.

Raporti thekson se kushtetuta dhe ligjet i mbrojnë të drejtat dhe liritë fetare, por se disa bashkësi fetare kanë nënvizuar favorizimin e Kishës Ortodokse Maqedonase nga ana e Qeverisë. Raporti gjithashtu shkruan se bashkësite minore fetare, muslimane dhe të krishtera, nuk mund të regjistrohen për shkak të ndikimit të Bashkësisë Fetare Islame dhe Kishës Orthodokse Maqedonase. Me probleme të tilla dhe presion ndaj ushtrimit të fesë, sipas raportit, përballen Arqipeshkvia Orthodokse e Ohrit, komuniteti bektashian dhE Dëshmitarët e Jehovait.

Lidhur me favorizimet që shteti po i bën për KOM-in, raporti shkruan se në prill, zyrtarë të Qeverisë morrën pjesë në ceremoninë e përurimit të një kryqi prej 56 metrave në Shkup, në komunën e Aerodromit, kurse në qershor zyrtarë të Qeverisë morrën pjesë në përurimin e Kishës Ortodokse në po të njejtën komunë.  Burime të ndryshme kanë thënë se Qeveria ka ndihmuar financimin e ndërtimit të kryqit dhe kishës dhe poashtu në mënyrë të padrejtë e ka lehtësuar procesin e lejes së ndërtimit, ceket në raport.

Raporti i Stejt Departamentit po ashtu flet edhe për ndërtimin në vendin ku ndodhej ish Xhamia Burmali. Sipas raportit, BIM ka thënë se Qeveria ka vazhduar të refuzojë të kthejë këtë pronë, sepse, sipas tyre, partia udhëheqëse etnike maqedonase dhe KOM nuk kanë dashur ta pranojnë mundësinë e një xhamie të re në qendër të Shkupit. Qeveria ka thënë se Ligji për Denacionalizim aplikohet vetëm për pronat e nacionalizuara pas vitit 1945, duke mohuar kështu në mënyrë efektive kthimin e disa pronave në BIM, të nacionalizuara para kësaj.

Në raport po ashtu thuhet se autoritetet lokale dhe kombëtare vazhduan ta bllokojnë rindërtimin e xhamisë në Prilep e cila qe e shkatërruar gjatë konfliktit të vitit 2001, dhe ndërtimin e një xhamie në fshatin e Lazhec-it, pranë Manastirit. BIM  ka vazhduar takimet me zyrtarët e qeverisë për tu përpjekur ta zgjedhin çështjen pronësore, por NUK kanë qenë në gjendje ta rifitojnë aprovimin e duhur të disa xhamive për të cilat qeveria kishte rënë dakord të kthehen. BIM theksoi që në disa raste qeveria vazhdon të bllokojë procesin e kthimit duke shitur ose filluar ndërtim të ri në pronë kontestuese, ose përmes kontestimit të kërkesave ligjore historike të BIM-it për pronat fetare.