Edhe nëse pas Vitit të Ri do të ketë rritje të çmimit të rrymës, ai do të jetë minimal. Kostot e prodhimit të energjisë elektrike janë ulur ndjeshëm dhe me ndihmën e shtetit është ulur çmimi i shitjes, sigurojnë Elektranat e Maqedonisë së Veriut (EMV). Shteti pret ndihmë për të mbuluar nevojat e tij për energji nga Bashkimi Evropian.
Në ndërkohë, në kushtet e rritjes së përshpejtuar të inflacionit, Banka Qendrore sërish e rriti normën bazë të interesit, për të ndikuar në politikën e interesit të bankave dhe për të stimuluar kursimin në denarë.
Drejtori i përgjithshëm i SH.A. EMV, Vasko Kovaçevski, tha dje se me investimet e bëra në periudhën e kaluar në pajisje personale dhe me punën e minierave të EMV, me racionalizimin dhe funksionalizimin e kostove, çmimi i prodhimit të TEC “Manastir” është ulur në rreth 58 deri në 60 euro për megavat orë energji elektrike të prodhuar.
“Mirëpo, çmimi i energjisë elektrike që ofron EMV nuk varet vetëm nga REK “Manastir”, por edhe nga objektet tona të tjera, disa prej të cilave punojnë me naftë. Prandaj, sa do të jetë çmimi i energjisë elektrike, nëse ka, do të varet nga çmimet në bursë të naftës, por edhe të gazit natyror, i cili do të jetë i nevojshëm nëse termocentrali përfshihet në sistem”, tha Kovaçevski. gjatë vizitës së sotme në minierën “Suvodoll”.
Ai theksoi se nga miniera “Suvodoll” aktualisht po prodhohen rreth 15 mijë tonë thëngjill dhe po transportohen në REK “Manastir”, duke theksuar se për prodhimin e energjisë elektrike në ditë nevojiten 6.000 tonë thëngjill për secilin prej blloqet e Kombinatit, pra rreth 18.000 ton nëse do të punonin të tre blloqet.
Komisionari evropian për Zgjerim, Oliver Varheji, deklaroi se po punohet në kërkesat e Maqedonisë së Veriut dhe vendeve të tjera për ndihmë për mbulimin e nevojave energjetike. Pas paralajmërimeve se presidenti Stevo Pendarovski ka kërkuar nga Komisioni Evropian që të ndihmojë Maqedoninë e Veriut për kompensimin e çmimit të energjisë elektrike nga Bullgaria, komisioneri evropian sot në një konferencë për media u përgjigj se është i njohur me kërkesën dhe se po punojnë për “paket më të gjërë të shpëtimit”.
“Ne jemi duke punuar për paketë më të gjerë të shpëtimit të energjisë për të gjithë Ballkanin dhe po përpiqemi ta dorëzojmë shumë shpejt, duhet të jemi në gjendje t’ua paraqesim atë liderëve në nëntor në samitin e Procesit të Berlinit, ku po kërkojmë mënyra për t’i ndihmuar ata. Për t’iu përgjigjur nevojave urgjente afatshkurtra dhe afatmesme, për të krijuar furnizime alternative me gaz apo energji elektrike, si të ndihmohen interkonektorët e gazit apo energjisë elektrike”, deklaroi komisionari evropian pasditen e sotme.
Në takimin joformal ministror të ministrave të energjetikës së Bashkimit Evropian që u zhvillua dje në Pragë, ku mori pjesë edhe ministri Kresnik Bektesi, u prezantua udhërrëfyesi për aktivitetet e mëtejshme për përballimin e çmimeve të larta të energjisë, si dhe mundësitë e sigurimit të gazit natyror me çmime të përballueshme për konsumatorët në Evropë.
Bekteshi theksoi se në masat e propozuara të Unionit duhet të përfshihet edhe Ballkani Perëndimor. Presim mbështetje nga BE-ja, theksoi ministri, sepse Maqedonia e Veriut është pjesë e Evropës dhe vetëm së bashku mund ta kalojmë këtë krizë.
“Në takimin me ministrat e energjisë të vendeve anëtare të BE-së, ku biseduam për përfshirjen e Ballkanit Perëndimor në masat e propozuara, të cilat me shumë mundësi duhet të miratohen në periudhën e ardhshme. Ne si Maqedonia e Veriut e shprehëm qëndrimin tonë në atë që presim mbështetje nga BE-ja me masa konkrete që do të synohen vetëm për vendet e Ballkanit Perëndimor pasi, siç u tha në takim, ndjejmë se jemi pjesë e Bashkimit Evropian dhe vetëm bashkërisht do të mund ta përballojmë sa më mirë krizën energjetike”, tha ministri Bekteshi.
Masat që Komisioni Evropian u propozon vendeve anëtare janë që vendet të zgjedhin masat e duhura sipas të cilave do të kenë një ulje të konsumit total të energjisë elektrike me 10% deri në fund të marsit 2023, pra një ulje të detyrueshme të konsumit deri në të paktën 5% gjatë orëve të pikut në periudhën midis 1 dhjetorit 2022 dhe 31 marsit 2023.
Siç është bërë e ditur në kumtesën e Ministrisë së Ekonomisë, në mesin e masave për përballimin e krizës energjetike që u propozua është kufizimi i të ardhurave për prodhuesit e energjisë elektrike dhe shpërndarja e të ardhurave të tepërta. Kjo masë do të zbatohej për prodhuesit e energjisë elektrike nga burimet e rinovueshme, centralet bërthamore, linjitit, torfe dhe naftë. Të ardhurat e tregut janë të kufizuara në 180 EUR/MWh dhe të ardhurat e tepërta të mbledhura do të përdoren për të zbutur ndikimin e çmimeve të larta tek konsumatorët e fundorë.
Si një nga masat e propozuara nga Komisioni Evropian është një kontribut solid nga bizneset e lëndëve djegëse fosile që do të aplikohej për kompanitë që merren me prodhimin ose tregtimin e gazit natyror, naftës bruto dhe produkteve të naftës, duke përfshirë rafineritë dhe qymyrin.
Lëvizjet rritëse të inflacionit, të cilat u përshpejtuan sërish muajin e kaluar, ekskluzivisht për shkak të komponentëve ushqimorë dhe energjetikë, kanë qenë arsyeja që banka qendrore në vend dje ka rritur sërish normën e interesit të bonove të thesarit me 0.5 pikë përqindje në nivelin 3.5 për qind.
“Pritet që me rritjen e normës bazë të interesit, së bashku me ndryshimet e bëra në normat e heqjes mënjanë të rezervave të detyrueshme që janë më të favorshme në raport me monedhën vendase, të vazhdojë të ndikohet politika e interesit e bankave dhe do të stimulohen kursimet në denarë, informojnë nga Banka Popullore.
Inflacioni i brendshëm vijon të përcaktohet në masë të madhe nga faktorë të jashtëm, pra nga rritja e çmimeve të importit të ushqimeve dhe energjisë, duke përfshirë çmimin e brendshëm të energjisë elektrike dhe të energjisë termike, të cilat ndikohen nga zhvillimet në tregun botëror të energjisë.
“Për këto arsye, rreth 80 për qind e normës vjetore të inflacionit në shtator, pra 75 për qind e inflacionit në nëntëmujorin e parë të vitit, vjen si pasojë e rritjes së çmimeve të produkteve ushqimore dhe energjisë. Duke marrë parasysh presionet afatgjata nga këto çmime nën ndikimin e faktorëve të jashtëm të paparashikueshëm dhe efektet e transferimit të tyre në çmimet e produkteve dhe shërbimeve të tjera, ushqehen pritjet inflacioniste të subjekteve ekonomike. Prandaj, nevojiten politika të brendshme të kujdesshme për të menaxhuar me kujdes kërkesën. Ndonëse rregullime më të theksuara rënëse në bursat botërore janë tashmë të dukshme në çmimet e ushqimeve, presionet rritëse nga çmimet e energjisë elektrike e vështirësojnë, pra ngadalësojnë kalimin e këtyre tendencave të çmimeve të ushqimeve në tregun vendor”, sqarojnë nga BP.
Pas shpalljes së masave antikrizë të Qeverisë, dje për ato kishte diskutim Këshilli Ekonomiko-Social i diskutoi, ku në rend dite ishte edhe kërkesa për tejkalimin e pasojave të shkaktuara nga faturat e larta të energjisë elektrike në kompanitë.-Në seancën e KES, përveç anëtarëve të KES, morën pjesë edhe përfaqësues të sindikatave jo-përfaqësuese dhe të konfederatës së biznesit të Maqedonisë. Krahas pikave të rregullta të rendit të ditës, në fokus të seancës ishin masat kundër krizës të Qeverisë, si dhe masat e propozuara nga partnerët socialë, të cilat pas përsosjes së tyre, pas përfundimit të KES-s do të dorëzohen për shqyrtim nga ana e Qeverisë, informoi pas seancës Ministria e Punës dhe Politikës Sociale.
Me setin e ri të masave prej 350 milionë euro që Qeveria prezantoi fundjavën e kaluar, parashihet ndihmë financiare për kategoritë më të rrezikuara të qytetarëve dhe për pensionistët. Nga 3000 denar në muaj në 4 muajt e ardhshëm ose gjithsej 12000 denar, do të marrin 42000 qytetarë nga kategoritë e rrezikuara. Këtu përfshihen personat që ushtrojnë të drejtën e sigurimeve shoqërore, personat që ushtrojnë të drejtën e aftësisë së kufizuar, prindërit e fëmijëve me aftësi të kufizuar deri në moshën 26 vjeç që ushtrojnë të drejtën për një shtesë të veçantë, personat me aftësi të kufizuar që ushtrojnë të drejtën e ndihmës dhe kujdesit nga një person tjetër, persona me ndryshime më të rënda të përhershme në gjendjen shëndetësore, prindër të vetëm përfitues të pagës minimale të garantuar dhe persona të papunë. Për këtë masë janë ndarë gjithsej mbi 8 milionë euro, tha Kovaçevski. Do të ketë edhe mbështetje direkte financiare për pensionistët që marrin pensione më të ulëta: mbi 91.600 pensionistë që marrin deri në 11.525 pensione do të ndihmohen me 1.500 denarë në muaj, pra gjithsej 6.000 denarë për katër muaj. Ndihmë prej gjithsej 3.000 denarë është siguruar për pensionistët që marrin pension prej 11.525 deri në 14.000 denarë, përkatësisht mbi 66.000 pensionistë. Për këtë masë janë ndarë më shumë se 12.2 milionë euro. Pensionistët mund të presin mbështetjen e fundit të qeverisë nga muaji i ardhshëm nëse Kuvendi miraton ndryshimet e nevojshme ligjore.
Në seancën e qeverisë u miratuan edhe masat për mbështetjen e sektorit privat, duke synuar kompanitë mikro, të vogla dhe të mesme. Me to zgjerohet gama e kompanive që përfitojnë nga skema e kredi-garancisë, nga Fondi i Garancisë së Bankës së Zhvillimit, duke lehtësuar kriteret e aplikimit. Ofrohet një linjë kredie direkte për të mbështetur likuiditetin e shoqërive tregtare mikro, të vogla dhe të mesme, sipas situatës aktuale, si dhe të tregtarëve të vetëm: zejtarë (të cilët paguajnë taksa mbi të ardhurat reale). Gjithashtu, rimbursimi i përshpejtuar dhe i rritur i TVSH-së, si dhe ofrimi i mbështetjes konsulente favorizuese për zhvillimin e projekteve/studimeve për investime në efiçencën e energjisë dhe burimet e rinovueshme të energjisë, me synim qasjen më të lehtë në kapital. Masa 25 do të vazhdojë edhe përmes Bankës për Zhvillim të Maqedonisë së Veriut dhe bankave komerciale, gjegjësisht mundëson kredi për investime në projekte për efikasitet energjetik dhe burime të ripërtëritshme të energjisë.