Zvicra dhe bota mbeten ende në shok pas zjarrit të tmerrshëm në barin “Le Constellation” në qendrën e skive Crans-Montana natën e Vitit të Ri, ku humbën jetën të paktën 40 persona, ndërsa 119 të tjerë po luftojnë me plagët.
Hetuesit, me ndihmën e ekspertëve të sigurisë kundër zjarrit, po përpiqen të ribëjnë mozaikun e tragjedisë. Pyetja kryesore nuk është më vetëm se çfarë shkaktoi zjarrin, por pse u përhap kaq shpejt dhe në mënyrë kaq vdekjeprurëse.
Shishja me fishekzjarre dhe tavan i ulët
Sipas gjetjeve fillestare të hetimit, shkaku i katastrofës janë fishekzjarret të lidhura në shishe shampanje. Në rrjetet sociale qarkullojnë fotografi të mysafirëve që mbajnë shishet mbi kokë, ndërsa shkëndijat fluturojnë rrezikshëm pranë tavanit.
Një nga fotografitë, e konfirmuar si autentike nga BBC, tregon momentin kur flakët kapin materialin e tavanit mbi bodrum, direkt mbi grupin e njerëzve që po festonin.
Shkumë që shërben si “karburant” për zjarrin
Ekspertët paralajmërojnë se materiali i tavanit ka qenë një faktor kyç. Analiza vizuale tregon përdorimin e shkumës poliuretani (PU), e cila përdoret shpesh për izolim tingullor (e njohur si shkumë “kuti vezësh”). Dr. Peter Wilkinson nga Universiteti i Loughborough shpjegon se shkuma PU e patrajtuar digjet me një shpejtësi jashtëzakonisht të lartë dhe prodhon tym të dendur dhe toksik.
Zyrtarët përmendën fenomenin e “flashover” gjatë një konference për shtyp. Ky është momenti kur gazrat e ngrohtë grumbullohen pranë tavanit, arrijnë temperaturën kritike dhe papritmas ndizet i gjithë ambienti. “Shanset për të mbijetuar pas një flashover janë jashtëzakonisht të pakta,” thotë Michael Klippel nga ETH Zurich.
Kurthi vdekjeprurës në bodrum
Bari “Le Constellation” ka dy kate, ndërsa zjarri shpërtheu në bodrum. Pamjet tregojnë skena kaotike, ku mysafirët fillimisht përpiqen të shuajnë zjarrin dhe më pas futen në panik drejt shkallëve të ngushta të daljes.
Profesori Edwin Galea nga Universiteti i Greenwich paralajmëron se këto shkallë janë “grykë të ngushta vdekjeprurëse”. Edhe pse në ndërtesë kishte dalje emergjente, hetuesit ende nuk mund të konfirmojnë nëse ato ishin të hapura dhe të lira për kalim. Shumica e viktimave përpiqeshin të largoheshin nga hyrja kryesore, e cila nuk mundi të përballonte kaosin e njerëzve në panik.
Shfaqjet e rrezikshme të shishëve
Pronari i barit pretendon se objekti kontrollohej rregullisht dhe gjithçka ishte në përputhje me rregulloret, por videot e vjetra tregojnë se praktika e rrezikshme me fishekzjarre kishte qenë pjesë e shfaqjeve të zakonshme të këtij bari vite më parë.