Zbulohet fytyra e njeriut mรซ tรซ vjetรซr mbi tokรซ, jetoi 45,000 vjet mรซ parรซ nรซ ร‡ekinรซ e sotme

Tร‹ FUNDIT

Shkencรซtarรซt kanรซ zbuluar fytyrรซn e asaj qรซ mund tรซ jetรซ njeriu mรซ i vjetรซr qรซ ka ecur mbi Tokรซ, njรซ grua qรซ ka jetuar 45,000 vjet mรซ parรซ.

Tiparet e saj tรซ errรซta u sollรซn nรซ jetรซ nga njรซ ekip ndรซrkombรซtar akademikรซsh nga Brazili, Australia dhe Italia duke pรซrdorur njรซ model dixhital tรซ kafkรซs sรซ saj tรซ thyer.

Mbetjet e fosilizuara tรซ gjetura nรซ ร‡eki mรซ shumรซ se 70 vjet mรซ parรซ janรซ vetรซm njรซ pjesรซ e kafkรซs, pasi studiuesit besojnรซ se ajo u konsumua nga njรซ kafshรซ pas vdekjes.

Duke mos pasur akses tรซ plotรซ nรซ kafkรซn e lashtรซ, ata pรซrdorรซn matje tรซ regjistruara dhe imazhe referencรซ, tรซ cilat studiuesit i pรซrdorรซn mรซ parรซ pรซr tรซ rikrijuar fytyrรซn e faraonit Tutankhamun tรซ Egjiptit.

Gruaja, e quajtur Zlatรฝ kลฏลˆ, ose kali i artรซ, ishte ndรซr tรซ parรซt Homo sapiens qรซ jetoi nรซ Euroazi pasi speciet tona migruan nga Afrika dhe gjenomi i saj mbante rreth 3% prejardhje tรซ Neandertalit.

Zlatรฝ kลฏลˆ konsiderohet njรซ njeri modern, pasi ky grup individรซsh kishte tru shumรซ tรซ madh nรซ krahasim me njerรซzit e hershรซm qรซ dolรซn nga paraardhรซsit e ngjashรซm me majmunรซt.

Procesi i pรซrdorimit tรซ imazheve dhe matjeve tรซ regjistruara njihet si pรซrafrim i fytyrรซs, i cili pรซrdoret nรซ studimet mjeko-ligjore. Ky รซshtรซ nรซ thelb parashikimi i njรซ fytyre nga njรซ kafkรซ pa njohuri paraprake pรซr pamjen e fytyrรซs sรซ trashรซgimlรซnรซsit pรซrpara se tรซ vdiste.

Bashkautori i studimit Cรญcero Moraes, njรซ ekspert brazilian i grafikรซs, tha pรซr Live Science se ai dhe ekipi pรซrdorรซn tรซ dhรซna statistikore tรซ regjistruara nรซ vitin 2018 nga studiuesit qรซ krijuan njรซ rindรซrtim tรซ kafkรซs pรซr qรซllime edukative.

โ€œAjo qรซ na tรซrhoqi mรซ shumรซ vรซmendjen ishte qรซndrueshmรซria e strukturรซs tรซ fytyrรซs, veรงanรซrisht e nofullรซs sรซ poshtme. Kur arkeologรซt gjetรซn kafkรซn, ekspertรซt e parรซ qรซ e analizuan atรซ menduan se ishte njรซ burrรซ dhe รซshtรซ e lehtรซ tรซ kuptohet pse, pรซrveรงse kafka ka karakteristika qรซ janรซ shumรซ tรซ pajtueshme me gjininรซ mashkullore tรซ popullatave aktuale, tรซ cilat pรซrfshijnรซ njรซ nofull tรซ fortรซ. Bie nรซ sy se struktura e nofullรซs sรซ Zlatรฝ kลฏลˆ pรซrafrohet mรซ shumรซ me Neandertalรซtโ€, tha Moraes.

Kafka e saj u gjet e ndarรซ nรซ nรซntรซ pjesรซ nรซ vitin 1950 nรซ njรซ shpellรซ bullgare tรซ quajtur Bacho Kiro dhe arkeologรซt besojnรซ se kafshรซt kanรซ gรซrryer fytyrรซn e gruas pas vdekjes.