Teleskopi i Agjencisรซ Evropiane tรซ Hapรซsirรซs dรซrgon imazhet e tij tรซ para tรซ universit

Tร‹ FUNDIT

Teleskopi hapรซsinor Euklid i Agjencisรซ Evropiane tรซ Hapรซsirรซs (ESA), i projektuar pรซr tรซ eksploruar misteret e mรซdha tรซ universit, ka dรซrguar imazhet e tij tรซ para tรซ botรซs.

Imazhet e para u kapรซn nga dy sistemet e imazhit tรซ teleskopit hapรซsinor si pjesรซ e testit tรซ instrumentit, duke zbuluar galaktika, mjegullnaja dhe grupime yjesh.

โ€œPas mรซ shumรซ se 11 vitesh planifikimi dhe zhvillimi tรซ Euklidit, รซshtรซ emocionuese tรซ shohรซsh kรซto imazhe tรซ paraโ€, tha Giuseppe Raca, menaxher projekti i projektit nรซ Agjencinรซ Evropiane tรซ Hapรซsirรซs.

โ€œร‹shtรซ edhe mรซ e pabesueshme kur mendon se ne shohim vetรซm disa galaktika kรซtu. โ€œEuklidi do tรซ vรซzhgojรซ miliarda galaktika pรซr tรซ krijuar hartรซn mรซ tรซ madhe 3D tรซ qiellit,โ€ shpjegon ai nรซ njoftimin e tij.

Teleskopi me diametรซr 1.2 metra do tรซ qรซndrojรซ nรซ tรซ ashtuquajturรซn pikรซn Lagrange L2, ku ndodhet edhe teleskopi hapรซsinor James Webb i NASA-s.

โ€œร‹shtรซ fantastike tรซ zbulosh se shtesa mรซ e fundit nรซ flotรซn e misioneve shkencore tรซ ESA-s tashmรซ po funksionon kaq mirรซ. Unรซ jam absolutisht i sigurt se ekipi qรซ qรซndron pas misionit do tรซ pรซrdorรซ me sukses Euklidin pรซr tรซ zbuluar kaq shumรซ rreth 95% tรซ universit pรซr tรซ cilin dimรซ kaq pakโ€, tha drejtori i pรซrgjithshรซm i agjencisรซ, Josef Asbacher.

Teleskopi do tรซ kalojรซ dy muajt e ardhshรซm duke testuar dhe kalibruar instrumentet e tij pรซrpara se tรซ fillojรซ misionin e tij tรซ parรซ tรซ vรซzhgimit tรซ njรซ tรซ tretรซs sรซ qiellit gjatรซ gjashtรซ viteve tรซ ardhshme.

Misioni i Euklidit prej 1 miliardรซ eurosh pritet tรซ hedhรซ dritรซ mbi dy nga komponentรซt mรซ kompleksรซ dhe mรซ tรซ pakapshรซm tรซ universit, energjinรซ e errรซt (forca misterioze qรซ thuhet se pรซrshpejton zgjerimin e universit) dhe lรซndรซn e errรซt (njรซ formรซ e materies qรซ thuhet se kontribuon 80% nรซ masรซn totale tรซ universit, duke vepruar si ngjitรซs โ€œkozmikโ€ qรซ mban sรซ bashku galaktikat).

Si energjia e errรซt ashtu edhe materia e errรซt janรซ tรซ padukshme, dhe astronomรซt mund tรซ hamendรซsojnรซ ekzistencรซn e tyre vetรซm duke matur efektin e tyre nรซ sjelljen e yjeve dhe galaktikave.