Sëmundja e Parkinsonit, simptomat dhe trajtimi

Sëmundja e Parkinsonit është një çrregullim i trurit që çon në dridhje dhe vështirësi në ecje, ekuilibër dhe koordinim. Simptomat e kësaj sëmundje zakonisht fillojnë gradualisht dhe përkeqësohen me kalimin e kohës.

Ndërsa sëmundja përparon, njerëzit mund të kenë vështirësi në ecje dhe në të folur. Ata gjithashtu mund të kenë ndryshime mendore dhe të sjelljes, probleme me gjumin, depresion, vështirësi në kujtesë dhe lodhje.

Si burrat ashtu edhe gratë mund të kenë sëmundjen e Parkinsonit. Megjithatë, sëmundja prek rreth 50 për qind më shumë meshkujt sesa femrat.

Një faktor i qartë rreziku për Parkinson është mosha. Megjithëse te shumica e njerëzve me Parkinson së pari zhvillohet rreth moshës 60 vjeç, rreth 5 deri në 10 për qind e njerëzve me Parkinson kanë sëmundje të “fillimit të hershëm”, e cila fillon para moshës 50 vjeç. Format e hershme të Parkinsonit janë shpesh, por jo gjithmonë, të trashëguara, dhe disa forma kanë qenë të lidhura me mutacione të gjeneve specifike, raporton “National Institute on Aging”.

Çfarë e shkakton sëmundjen e Parkinsonit?

Sëmundja e Parkinsonit ndodh kur qelizat nervore në ganglion bazale, një zonë e trurit që kontrollon lëvizjen, dëmtohen ose vdesin. Normalisht, këto qeliza nervore, ose neurone, prodhojnë një kimikat të rëndësishëm të trurit të njohur si dopaminë. Kur neuronet vdesin ose dëmtohen, ato prodhojnë më pak dopaminë, e cila shkakton problemet e lëvizjes së Parkinsonit.

Edhe pse disa raste të Parkinsonit duket se janë të trashëguara, dhe disa mund të gjurmohen në mutacione specifike gjenetike, në shumicën e rasteve sëmundja shfaqet rastësisht dhe nuk duket se shfaqet në familje. Shumë studiues tani besojnë se sëmundja e Parkinsonit rezulton nga një kombinim i faktorëve gjenetikë dhe faktorëve mjedisorë si ekspozimi ndaj toksinave.

Sëmundja e Parkinsonit ka katër simptoma kryesore:

Dridhje (dridhje) në duar, krahë, këmbë, nofulla ose kokë. Ngurtësia e gjymtyrëve dhe trungut. Ngadalësimi i lëvizjes. Bilanci dhe koordinimi i dëmtuar, ndonjëherë duke çuar në rënie.

Simptoma të tjera mund të përfshijnë depresionin dhe ndryshime të tjera emocionale; vështirësi në gëlltitje, përtypje dhe të folur; probleme urinare ose kapsllëk ; problemet e lëkurës ; dhe ndërprerjet e gjumit .

Aktualisht nuk ka analiza gjaku apo laboratorike për të diagnostikuar rastet jogjenetike të sëmundjes së Parkinsonit. Diagnoza bazohet në historinë mjekësore të një personi dhe një ekzaminim neurologjik. Përmirësimi pas fillimit të mjekimit është një tjetër shenjë dalluese e rëndësishme e sëmundjes së Parkinsonit.

Edhe pse nuk ka kurë për sëmundjen e Parkinsonit, ilaçet, trajtimi kirurgjik dhe terapitë e tjera shpesh mund të lehtësojnë disa simptoma.

Ilaçet e përshkruara për Parkinson përfshijnë: Barna që rrisin nivelin e dopaminës në tru. Barna që ndikojnë në kimikate të tjera të trurit në trup. Barna që ndihmojnë në kontrollin e simptomave jomotorike.

Për njerëzit me Parkinson që nuk reagojnë mirë ndaj ilaçeve, stimulimi i thellë i trurit ose DBS, mund të jetë i përshtatshëm. DBS është një procedurë kirurgjikale që vendos elektroda në një pjesë të trurit dhe i lidh ato me një pajisje të vogël elektrike të implantuar në gjoks. Pajisja dhe elektrodat stimulojnë trurin pa dhimbje në një mënyrë që ndihmon në ndalimin e shumë prej simptomave të Parkinsonit që lidhen me lëvizjen, të tilla si dridhja, ngadalësia e lëvizjes dhe ngurtësia.

Mund të përdoren edhe terapi të tjera për të ndihmuar me simptomat e sëmundjes së Parkinsonit. Ato përfshijnë terapi fizike, profesionale dhe të të folurit, të cilat ndihmojnë me çrregullimet e ecjes dhe zërit, dridhjet dhe ngurtësinë dhe rënien e funksioneve mendore. Terapitë e tjera mbështetëse përfshijnë një dietë të shëndetshme dhe ushtrime për të forcuar muskujt dhe për të përmirësuar ekuilibrin.