Ujdia midis vendeve të Bashkimit Evropian për të kufizuar importet e naftës ruse është arritur si shumë vendime të tjera në bllok: pas diskutimeve të gjata dhe herë pas here të tensionuara. Megjithatë, është goditja më e madhe deri tash mbi njërën prej industrive më fitimprurëse për Kremlinin.
Presidenti i Këshillit të BE-së, Charles Michel, e ka cilësuar atë si “arritje të jashtëzakonshme”.
“Është e rëndësishme më shumë se kurrë që të tregojmë se ne mund të jemi të fortë, mund të jemi të vendosur [dhe] mund të jemi të ashpër”, ka thënë Michel.
Me vendimin e marrë më 31 maj, Bashkimi Evropian është zotuar se do të ndalojë 90 për qind të importeve të naftës nga Rusia – si masë ndëshkimi për pushtimin e Ukrainës. Përjashtim të përkohshëm nga ndalesa do të bëjnë Hungaria, Sllovakia dhe Republika Çeke, të cilat varen më shumë nga nafta ruse. Ato do të vazhdojnë ta sigurojnë produktin përmes tubacionit Druzhba, por nuk është bërë e qartë se për sa kohë.
Rusia siguron rreth një të katërtën e naftës së importuar nga vendet e BE-së. Kjo do të thotë rreth 2.2 milionë fuçi të naftës bruto në ditë dhe 1.2 milion fuçi të tjera me produkte nafte. Sipas Institutit amerikan “Carnegie Endowment”, këto dërgesa i sigurojnë Rusisë mbi një miliard dollarë në ditë.
Bashkimi Evropian ka thënë se sanksionet mbi naftën ruse “do ta gjymtojnë makinën luftarake” të presidentit rus, Vladimir Putin, në Ukrainë. Por, Kremlini ka paralajmëruar se do t’i ridrejtojë eksportet e tij të naftës drejt vendeve të tjera, për të minimizuar humbjet nga embargoja e BE-së.
“Këto sanksione natyrisht se do të kenë ndikim negativ, ndoshta për të gjithë kontinentin – për evropianët, për ne dhe për gjithë tregun global të energjisë. Ne po i ridrejtojmë vëllimet e naftës në drejtime alternative”, ka thënë zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov.
Një drejtim për Rusinë mund të jetë India. Ky vend është prej atyre që kanë përfituar nga blerja e naftës ruse me çmim më të lirë, qëkur SHBA-ja ka ndaluar importet e saj nga Rusia, në muajin mars. Ndalimin e naftës ruse deri në fund të këtij viti e ka paralajmëruar edhe Mbretëria e Bashkuar.
Analistët e tregut shprehen të bindur se kjo situatë do t’i rrisë edhe më çmimet. Çmimet e naftës janë rritur këtë vit për më shumë se 55% dhe janë në nivelet më të larta që nga viti 2008. Pas njoftimit të BE-së për embargon, çmimi i naftës së papërpunuar Brent ka arritur në 124.10 dollarë për fuçi – që është niveli më i lartë që nga muaji mars.
Ben McWilliams, analist i kërkimeve në Institutin e ekonomisë Bruegel, thotë për programin Expose të Radios Evropa e Lirë se trajektorja e çmimeve do të vazhdojë të rritet, derisa vendet perëndimore ta bëjnë të qartë se si do të sigurohen furnizimet me naftë. Ai, po ashtu, tërheq vërejtjen se mosaktivizimi i sanksioneve deri në fund të vitit, do ta forcojë Rusinë në një afat të shkurtër.
“Ka rrezik që ky të jetë një bonus për Rusinë, sepse embargoja mbi naftën po dërgon sinjale në tregjet globale dhe po i rrit çmimet. Dhe, për aq kohë sa Rusia do të vazhdojë të shesë naftë në Evropë, ajo do të përfitojë nga çmimet më të larta”.
“Por, në afat të gjatë, kjo do ta dëmtojë Rusinë. Rusia eksporton sasi të mëdha nafte në Evropë, sidomos prej porteve perëndimore në Baltik dhe në Detin e Zi. Për ta ridrejtuar këtë naftë te konsumatorë të tjerë – që do të mund të ishin konsumatorë aziatikë – kushton shumë shtrenjtë dhe është e vështirë në aspektin logjistik”, thotë McWilliams.