-Çmimi i arit ka thyer barrierën prej 4 000 dollarësh për ons. Disa media raportojnë se disa (siç mund të jetë Goldman Sachs) presin që metali i verdhë të arrijë në 4 900 dollarë për ons deri në fund të vitit 2026. Në fillim të këtij viti, niveli ishte vetëm 2 600 dollarë.

Kanë ikur ditët kur, sipas sistemit të kursit të këmbimit fiks (i cili përfundoi në vitin 1971), një ons ar vlente një grusht dollarë (vetëm 35). Një nxitim i vërtetë për të blerë ar duket i pafund dhe ka ngritur disa pyetje në lidhje me stabilitetin e sistemit financiar ndërkombëtar.

Ari blihet kryesisht nga bankat qendrore të atyre vendeve që besojnë se monedha amerikane nuk do të jetë më në qendër të arkitekturës financiare globale të së ardhmes. Domethënë, bankat synojnë një përmbysje totale të fuqive financiare dhe ndërtimin e një ekuilibri të ri që nuk do të ketë vendet perëndimore (dhe demokratike) në qendër të tij.

Sigurisht, ari është një strehë tradicionale e sigurt në kohë krizash gjeopolitike (dhe sot kemi shumë prej tyre), por zgjedhja e investitorëve duhet të pasqyrojë dobësinë e tregjeve financiare, të cilat, pavarësisht luftërave reale dhe tregtare, janë në kulmin e tyre, të nxitura pjesërisht nga pritjet e revolucionit të Inteligjencës Artificiale. Një paradoks total.

Kjo është arsyeja pse, pa dashur të jem një profet i fatkeqësisë, kjo eufori e tepërt ka diçka patologjike në lidhje me të. Ndoshta jo një “eufori irracionale”, siç i përshkroi Kryetari i atëhershëm i Rezervës Federale, Alan Greenspan, trendet e tregut pak para përplasjes, por diçka jo shumë e ndryshme.

Banka e Italisë, me 2 452 tonë, ka një nga rezervat më të mëdha të arit midis vendeve të industrializuara (për shembull, më të mëdha se Franca), të cilat janë padyshim thelbësore për stabilitetin dhe besueshmërinë e euros. Vlera e tyre është trefishuar që nga viti 2018 dhe tejkalon 250 miliardë euro.

Në të kaluarën kishte pasur diskutime nëse do të ishte e përshtatshme të shitej një pjesë e këtij ari. Për fat të mirë, nuk pati asnjë lëvizjë për këtë sepse tani ata që e propozuan do të kryqëzoheshin. Sigurisht, ndoshta sot do të ishte koha e duhur për ta bërë këtë, duke pasur parasysh që ari tani është në nivelin e tij më të lartë.

Por në një moment historik si ky, nuk mund të jesh kurrë shumë i kujdesshëm. Ai që John Maynard Keynes e quajti një “relike barbare” është ende një aset shumë i kërkuar sot… për të mos bërë asgjë me të.

Nga Ferruccio de Bortoli

Fituesi i Çmimit Nobel për Paqen do të shpallet sot, dhe Donald Trump dhe administrata e tij e kanë bërë të qartë vazhdimisht se besojnë që presidenti amerikan e meriton çmimin.

Trump ka bërë fushatë për Çmimin Nobel për vite me radhë, që nga mandati i tij i parë, kur tha se “shumë njerëz” mendojnë se ai e meriton atë.

Në shkurt të këtij viti, gjatë një takimi me kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu në Shtëpinë e Bardhë, ai tha: “Ata kurrë nuk do të më japin Çmimin Nobel për Paqen. E meritoj, por ata kurrë nuk do të ma japin”.

Pasi Izraeli dhe Hamasi miratuan fazën e parë të planit të paqes të Trump të enjten, njerëzit që festonin në rrugët e Tel Avivit filluan të bënin thirrje që presidenti i SHBA-së të merrte këtë çmim prestigjioz.

Por pse mendon ai se duhet ta fitojë, kush e ka nominuar dhe cilat janë shanset e tij?

Pse mendon Trump se duhet ta fitojë Çmimin Nobel?

Donald Trump ka theksuar vazhdimisht se mendon se e meriton Çmimin Nobel për Paqen sepse, sipas tij, luajti një rol të rëndësishëm në ndalimin e disa luftërave.

Gjatë një samiti me udhëheqësit ukrainas dhe evropianë më 18 gusht, ai tha: “Unë luftova gjashtë luftëra, i përfundova gjashtë luftëra. Nëse shikoni gjashtë marrëveshjet që arrita këtë vit – të gjitha ishin në gjendje lufte. Unë nuk bëra armëpushim”.

Të nesërmen, në një intervistë me Fox News, ai e korrigjoi numrin në shtatë luftëra. Ai e përsëriti këtë pretendim muajin e kaluar, duke thënë se “askush nuk ka bërë ndonjëherë diçka të ngjashme me këtë”.

Dr. Samir Puri, drejtor i Qendrës për Qeverisje Globale dhe Siguri në Chatham House, i tha më parë Sky News: “Ka një absurditet në pretendimet e Trump, por si me shumë nga pretendimet e tij, ndonjëherë ka një grimcë të vërtete të fshehur brenda këtij absurditeti”.

Ai sugjeroi që ekziston një “ndryshim i madh midis ndalimit të konfliktit në një afat të shkurtër dhe adresimit të shkaqeve rrënjësore të konfliktit”, dhe se ndërhyrjet e Trump shpesh përbëjnë “menaxhim konflikti” dhe jo zgjidhje të tij.

A është nominuar Trump?

Afati i fundit për nominimet për Çmimin Nobel për Paqen të këtij viti ishte 31 janari, pak pasi Trump u kthye në Shtëpinë e Bardhë.

Gjatë dy mandateve të tij në Zyrën Ovale, ai u nominua për këtë çmim më shumë se 10 herë – nga kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu, kryeministri kamboxhian Hun Manet, një politikan ukrainas, si dhe ligjvënës nga SHBA-ja, Suedia dhe Norvegjia.

Megjithatë, një nominim nuk garanton që dikush do të bëhet kandidat zyrtar dhe komiteti i çmimeve nuk publikon një listë kandidatësh para se të shpallet fituesi. Ata deklaruan se këtë vit u nominuan gjithsej 338 kandidatë – 244 individë dhe 94 organizata.

Nuk është e qartë nëse ndonjë nga nominimet e Trump mbërriti para afatit të janarit.

Shtetet e Bashkuara po zhvendosin deri në 200 ushtarë, të cilët tashmë janë të stacionuar në Lindjen e Mesme, për t’u vendosur në Izrael me qëllim koordinimin e operacionit, njoftuan përfaqësues amerikanë.

Ushtria amerikane do të krijojë një Qendër për Koordinimin Civil-Ushtarak në Izrael, ku do të përfshihen rreth 200 trupa. Në këtë qendër do të marrin pjesë edhe përfaqësues të disa vendeve arabe dhe myslimane, përfshirë Egjiptin, Katarin dhe Turqinë, të cilët do të monitorojnë zbatimin e armëpushimit dhe do të raportojnë shkeljet e mundshme.

Sipas raportimeve të BBC-së, përfaqësuesit amerikanë kanë theksuar se asnjë ushtar amerikan nuk do të hyjë në Rripin e Gazës. Grupi punues do të udhëhiqet nga Komanda Qendrore e SHBA-së (CENTCOM), e bazuar në rajon, dhe do të ketë për detyrë të mbikëqyrë zbatimin e marrëveshjes së armëpushimit, si dhe të koordinojë shpërndarjen e ndihmës humanitare.

Nëse shkëmbimi i pengjeve dhe të burgosurve përfundon me sukses, synimi është që më pas të krijohet një “Forcë Ndërkombëtare e Stabilizimit”, megjithatë një marrëveshje përfundimtare për këtë ende nuk është arritur ndërmjet palëve.

Qeveria e Izraelit e ka ratifikuar mëngjesin e së premtes një marrëveshje për armëpushim me grupin militant palestinez Hamas, duke hapur rrugën për ndalimin e luftimeve në Gazë brenda 24 orëve dhe lirimin e pengjeve izraelite nga enklava palestineze brenda 72 orëve.

Hamasi është i shpallur organizatë terroriste nga Shtetet e Bashkuara dhe vende të tjera.

Kabineti izraelit e miratoi marrëveshjen rreth 24 orë pasi ndërmjetësit njoftuan arritjen e saj. Marrëveshja parashikon lirimin e pengjeve izraelite në këmbim të të burgosurve palestinezë dhe fillimin e tërheqjes graduale të trupave izraelite nga Gaza, sipas nismës së presidentit amerikan, Donald Trump, për t’i dhënë fund luftës dyvjeçare në Gazë.

“Qeveria sapo ka miratuar kuadrin për lirimin e të gjithë pengjeve – të gjallë dhe të vdekur”, tha kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu, më X.

Lufta në Gazë e ka thelluar izolimin ndërkombëtar të Izraelit dhe ka tronditur Lindjen e Mesme, duke u shndërruar në konflikt rajonal që ka përfshirë Iranin, Jemenin dhe Libanin. Ajo gjithashtu ka vënë në provë marrëdhëniet SHBA-Izrael, pasi Trumpi duket se ka humbur durimin me Netanyahun dhe e ka shtyrë atë të arrijë marrëveshje.

Izraelitët dhe palestinezët shprehën ngazëllim të madh pas njoftimit të marrëveshjes, e cila është hapi më i madh deri tani drejt përfundimit të një lufte dyvjeçare që ka lënë mbi 67.000 palestinezë të vrarë, si dhe për kthimin e pengjeve të fundit që Hamasi i rrëmbeu gjatë sulmeve vdekjeprurëse në Izrael që ndezën luftën.

Shefi i Hamasit për Gazën, i cili jeton në mërgim, Khalil Al-Hayya, tha se ka marrë garanci nga Shtetet e Bashkuara dhe ndërmjetës të tjerë se lufta ka përfunduar.

Një zëdhënës i Qeverisë izraelite deklaroi se armëpushimi do të hyjë në fuqi brenda 24 orëve nga miratimi i marrëveshjes. Pas këtij afati 24-orësh, pengjet e mbajtura në Gazë do të lirohen brenda 72 orëve.

Besohen 20 pengje izraelite janë ende gjallë në Gazë, ndërsa 26 të tjera mendohet se kanë vdekur, dhe fati i dy të tjerëve mbetet i panjohur.

Hamasi ka thënë se tërheqja e trupave të të vdekurve mund të zgjasë më shumë se lirimi i të gjallëve.

Pasi të ketë filluar zbatimi i marrëveshjes, kamionë me ushqim dhe ndihma mjekësore do të hyjnë masivisht në Gazë për t’i ndihmuar civilët, qindra mijëra prej të cilëve janë strehuar në shatorre pasi forcat izraelite kanë shkatërruar shtëpitë e tyre dhe kanë rrafshuar qytete të tëra.

Pengesat e mbetura

Marrëveshja, nëse zbatohet plotësisht, do t’i afronte të dyja palët më shumë se çdo përpjekje e mëparshme për t’i dhënë fund luftës.

Megjithatë, shumë gjëra mund të shkojnë keq.

Edhe pas nënshkrimit të marrëveshjes, një burim palestinez tha për Reuters se lista e qindra të burgosurve palestinezë, që do të lirohen, ende nuk është finalizuar.

Hamasi kërkon lirimin e disa prej aktivistëve më të njohur palestinezë nga vuajtja e dënimeve në burgjet izraelite, si dhe të qindra personave të arrestuar gjatë ofensivës izraelite.

Hapat e mëtejshëm të planit 20-pikësh të Trumpit nuk janë diskutuar ende.

Ata përfshijnë mënyrën se si do të qeveriset Rripi i Gazës pas përfundimit të luftës dhe fati përfundimtar i Hamasit, i cili deri tani ka refuzuar kërkesën e Izraelit për t’u çarmatosur.

Ndërkohë, Netanyahu përballet gjithashtu me skepticizëm brenda koalicionit të tij qeverisës, pasi shumë prej anëtarëve të tij e kanë kundërshtuar kamotshëm çdo marrëveshje me Hamasin.

Ministri i Sigurisë Kombëtare nga e djathta ekstreme, Itamar Ben-Gvir, tha se do të votojë për rrëzimin e Qeverisë nëse Hamasi nuk shpërbëhet.

Megjithatë, njoftimi për përfundimin e luftimeve dhe kthimin e pengjeve u prit me gëzim.

Lufta në Gazë filloi kur militantët e udhëhequr nga Hamasi hynë në jug të Izraelit më 7 tetor 2023, duke vrarë rreth 1.200 njerëz, shumica civilë, dhe duke rrëmbyer 251 të tjerë.

Lufta hakmarrëse e Izraelit ka vrarë mbi 67.000 palestinezë, sipas Ministrisë së Shëndetësisë në Gazë, e cila nuk e ndan numrin e civilëve nga ai i luftëtarëve. Ofensiva ka zhvendosur shumicën e 2 milionë banorëve të Gazës, ka shkaktuar shkatërrime masive dhe uri të madhe.

Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Donald Trump, propozoi të enjten që NATO-ja të shqyrtojë përjashtimin e Spanjës pasi ajo mbetet prapa anëtarëve të tjerë për sa i përket shpenzimeve ushtarake.

Në qershor, anëtarët e Aleancës, e cila financohet më shumë nga SHBA-ja, ranë dakord të rrisin ndjeshëm shpenzimet ushtarake, në pesë për qind të produktit të brendshëm bruto. Kështu, kërkesa e Trumpit që anëtarët evropianë të shpenzojnë më shumë për mbrojtjen e tyre u pranua.

Por kryeministri spanjoll Pedro Sanchez atëkohë tha se nuk do të angazhohej për objektivin prej pesë për qind, duke e quajtur atë “të papajtueshëm me shtetin tonë të mirëqenies dhe vizionin e botës”, raportoi CNN, përcjell KosovaPress.

Në një takim në Zyrën Ovale me presidentin finlandez Alexander Stubbs, Trumpi tha se udhëheqësit evropianë duhet ta bindin Spanjën të rrisë angazhimin e saj ndaj aleancës.

“Do të duhet të filloni të flisni me Spanjën. Duhet t’i telefononi dhe të zbuloni pse po e lënë pas dore. Ata nuk kanë asnjë justifikim për të mos e bërë, por kjo është në rregull. Sinqerisht, ndoshta duhet t’i dëboni nga NATO,” tha Trumpi.

Spanja u bashkua me NATO-n në vitin 1982. Aleanca perëndimore me 32 vende për mbrojtje dhe parandalim të ndërsjellë ka qenë në qendër të vëmendjes që kur Rusia pushtoi Ukrainën në vitin 2022, duke shkaktuar luftën më vdekjeprurëse në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore.