Mรซ shumรซ se njรซ nรซ gjashtรซ tรซ rinj ka mbetur pa punรซ pรซr shkak tรซ COVID-19

Tร‹ FUNDIT

Mรซ shumรซ se njรซ nรซ รงdo gjashtรซ tรซ rinj nuk punon pasi filloi pandemia e KOVID-19, pรซrderisa, orari i punรซs i atyre tรซ cilรซt kanรซ mbetur nรซ punรซ รซshtรซ ulur pรซr 23 pรซr qind, tregojnรซ tรซ dhรซnat e Organizatรซs Ndรซrkombรซtare tรซ Punรซs (ONP).

Tรซ rinjtรซ janรซ prekur nรซ mรซnyrรซ disproporcionale nga pandemia, ndรซrsa rritja e madhe dhe e shpejtรซ e papunรซsisรซ te tรซ rinjtรซ prej shkurtit e deri mรซ tani i godet mรซ shumรซ gratรซ e reja se sa burrat e rinj.

Pandemia iu shkakton goditje tรซ pรซrhershme tรซ rinjve. Ajo jo vetรซm qรซ e shkatรซrron punรซsimin e tyre, thonรซ nga ONP, por e pengon edhe arsimin dhe trajnimin dhe shkakton pengesa mรซ tรซ mรซdha nรซ rrugรซn e atyre tรซ cilรซt dรซshirojnรซ tรซ hynรซ nรซ tregun e punรซs ose ta ndryshojnรซ vendin e punรซs.

โ€œMe 13,6 pรซr qind, shkalla e papunรซsisรซ sรซ tรซ rinjve nรซ vitin 2019 ishte mรซ e lartรซ nรซ krahasim me cilindo grup tjetรซr. Nรซ suaza botรซrore kishte rreth 267 milionรซ tรซ rinj tรซ cilรซt janรซ tรซ papunรซ dhe nuk janรซ tรซ pรซrfshirรซ nรซ arsim ose trajnim (NEET). Ata persona tรซ moshรซs prej 15-24 qรซ ishin tรซ punรซsuar gjithashtu me mundรซsi mรซ tรซ madhe ishin tรซ punรซsuar nรซ forma tรซ punรซs tรซ cilat i vendosnin nรซ pozitรซ tรซ ndjeshme, siรง janรซ profesionet e paguara pak, puna nรซ sektorin joformal ose si punรซtorรซ emigrantรซโ€, thuhet nรซ kumtesรซn e Zyrรซs sรซ ONP nรซ Shkup.

ONP bรซn thirrje pรซr masa urgjente, vรซllimore dhe tรซ drejtuara nga politika pรซr tรซ rinjtรซ, pรซrfshirรซ programe tรซ pรซrgjithshme tรซ garancive pรซr punรซsim-trajnim nรซ vendet e zhvilluara, si dhe programe dhe garanci tรซ cilat pรซrfshijnรซ hapjen e njรซ numri tรซ madh tรซ vendeve tรซ punรซs nรซ vendet me tรซ ardhura tรซ ulรซta dhe tรซ mesme.

Edicioni i katรซrt i Monitorit tรซ ONP, gjithashtu, i shqyrton masat pรซr krijimin e rrethinรซs sรซ sigurt pรซr kthimin nรซ punรซ. Monitori bรซn tรซ ditur se testimi rigoroz dhe ndjekja e infeksioneve me KOVID-19 โ€œรซshtรซ e lidhur ngusht me shkeljen mรซ tรซ vogรซl tรซ tregut tรซ punรซs dhe me shkelje dukshรซm mรซ tรซ vogla shoqรซrore nga masat pรซr izolim dhe gjendje tรซ jashtรซzakonshmeโ€.

Nรซ vendet ku bรซhet testim dhe ndjekje e pรซrforcuar, rรซnia mesatare e orรซve tรซ punรซs รซshtรซ ulur madje deri 50 pรซr qind. Ekzistojnรซ tri shkaqe pรซr kรซtรซ: testimi dhe ndjekja e ul nรซnshtrimin nรซ masa tรซ rrepta pรซr izolim; e pรซrmirรซson besimin e publikut dhe nรซ kรซtรซ mรซnyrรซ e nxit konsumin dhe e mbรซshtet punรซsimin; dhe ndihmon pรซr tรซ vendos nรซ minimum shkeljet e vendeve tรซ punรซs.

Nรซ mรซnyrรซ shtesรซ, testimi dhe ndjekja munden vetรซ tรซ krijojnรซ vende tรซ punรซs, edhe pse vetรซm pรซrkohรซsisht, qรซ mund tรซ jenรซ tรซ drejtuara kah tรซ rinjtรซ dhe grupet tjera prioritare.

Monitori, gjithashtu, i azhurnon vlerรซsimet pรซr uljen e orรซve tรซ punรซs nรซ tremujorin e parรซ dhe tรซ dytรซ tรซ vitit 2020, nรซ krahasim me tremujorin e katรซrt tรซ vitit 2019. 4,8 pรซr qind tรซ vlerรซsuara tรซ orรซve tรซ punรซs ishin humbur gjatรซ tremujorit  nรซ vitin 2020 (qรซ รซshtรซ afรซr 135 milionรซ vende tรซ punรซs me orar tรซ plotรซ tรซ punรซs, nรซse supozohet javรซ e punรซs prej 48 orรซve). Kjo paraqet korrigjim tรซ vogรซl pรซr mรซ lartรซ prej rreth 7 milionรซ vende tรซ punรซs nรซ periudhรซn pas edicionit tรซ tretรซ tรซ Monitorit. Numri i vlerรซsuar i vendeve tรซ humbura tรซ punรซs nรซ tremujorin e dytรซ mbetet i pandryshuar dhe รซshtรซ 305 milionรซ.

Nga perspektiva rajonale, Amerika e Veriut dhe e Jugut (13,1 pรซr qind) dhe Evropa dhe Azia Qendrore (12,9 pรซr qind) i paraqesin humbjet mรซ tรซ mรซdha nรซ orรซt e punรซs nรซ tremujorin e dytรซ.

Monitori pรซrsรซri e thekson thirrjen e tij pรซr masa urgjente pรซr mbรซshtetje tรซ punรซtorรซve dhe ndรซrmarrjeve nรซ pajtim me strategjinรซ e ONP qรซ bazohet nรซ katรซr shtylla: stimulimi i ekonomisรซ dhje punรซsimit; mbรซshtetje e ndรซrmarrjeve, vendeve tรซ punรซs dhe tรซ ardhurave; mbrojtje tรซ punรซtor[ve nรซ vendin e punรซ; mbรซshtetja nรซ dialogun social pรซr gjetjen e zgjidhjeve.