Zbatimi i ligjit dhe lufta kundër korrupsionit mbetet e ulët më Maqedoninë e Veriut, theksohet në raportin e Departamentit amerikan të Shtetit për klimën e investimeve në vend për vitin 2021. Në fakt ky Raport nuk gjendet më në faqen e tyre zyrtare. Ajo që mund të citohet, është nga artikulli i Zërit të Amerikës. Linku që gjendet në fund të shkrimit të tyre, e që duhet të të çonte tek raporti, më nuk përmban asgjë. Megjithatë në artikull në mënyrë të drejtpërdrejtë citohet ajo që shkruhet në raport.
“Shumë biznese të cilat punojnë në Maqedoninë e Veriut, përfshirë edhe disa biznese amerikane, e identifikojnë korrupsionin si problem në tenderët qeveritarë dhe në gjyqësor. Asnjë kompani lokale ose grup jofitimprurës nuk siguron shërbime për kontroll të partnerëve potencialë lokal për investime. Kompanitë e huaja shpesh angazhojnë avokatë lokal, të cilët kanë njohje me sektorët lokal industrial dhe qasje në Regjistrin Qendror dhe shoqatat afariste, të cilat mund të sigurojnë informacione financiare dhe nga prapaskena, për bizneset lokale dhe partnerët potencialë”, thuhet në raportin e DASh-it.
Për zëvendëskryeministrin për luftë ndaj krimit dhe korrupsionit, Lupço Nikollovski, çdo vërejtje e institucioneve ndërkombëtare gjithnjë është e mirëseardhur për ndërtimin e politikave qeveritare. Shton se dobësitë e detektuara zgjidhen përmes masave që janë në Planin për lifte kundër korrupsionit, e përmes së cili për momentin po punohet për përmirësim të Ligjin për Furnizime Publike.
“Të gjitha institucionet i kemi obliguar që në ueb-faqet e tyre të publikojnë Program vjetor Antikorrupsion, procedurat e brendshme për furnizime publike dhe person për paraqitje të brendshme. Në të njëjtën kohe po e përforcojmë edhe veglën për transparence përmes së cilës do të vëmë në dispozicion të gjitha informacionet e lidhura me punën dhe harxhimet e zyrtarëve”, tha Nikollovski.
Për drejtuesin e Qendrës për Komunikime Civile, German Filkov, ky është sinjal se fokus i përpjekjeve kundër korrupsionit duhet të jenë edhe tenderët publikë dhe gjykata.
“Konsideroj se te tenderimet publike ajo që mundon dhe nuk u arriti askush ta bëjë që t’i përforcojnë rregullat e brendshme në çdo institucion për zbatimin e prokurimeve publike, të përforcohet kontrolli por gjithashtu është e rëndësishme që të gjitha institucionet në sistemin e luftës kundër korrupsionit në tenderët publikë të punojnë bashkërisht dhe në mënyrë të sinkronizuar. Kemi shumë institucione që secila duhet ta kryejë punën e vet, që të mund të kemi rezultate”, vlerëson Fillkov.
Në raport, siç përcjell VoA, shkruhet se bërja biznes në Maqedoninë e veriut përgjithësisht është gjë e lehtë dhe në pjesën më të madhe korniza ligjore është në përputhje me standardet ndërkombëtare, por korrupsioni mbetet problem. Për këtë me reagim doli edhe koalicioni opozitar Aleanca për Shqiptarët-Alternativa, duke thënë se “ky realitet i hidhur vjen si rezultat i udhëheqjes së vendit nga zyrtarë të korruptuar edhe nga qeveritë e kaluara dhe që vazhdojnë të njëjtën metodë të punës ta zbatojnë edhe më tej”.
“Kjo dëshmon po ashtu se në Maqedoninë e Veriut nuk janë problem ligjet, por zbatuesit e ligjit. Kjo dëshmon se problemet me krimin, korrupsionin dhe stagnimin e shtetit nuk zgjidhen me reforma ligjore, por me ndryshimin e strukturës qeverisëse të vendit, e cila ka kapur institucionet në përgjithësi dhe drejtësinë në veçanti”, thonë nga ASh-AAA-ja.
Në raport, sipas asaj që përcjell Zëri i Amerikës, përmendet edhe sistemi elektronik për Prokurime publike me synimin për më shumë transparencë, por thuhet se Qeveria nuk kërkon që kompanitë private të vendosin Kodeks të brendshëm në kompanitë private, që të ndalohet ryshfeti tek administratorët. Sipas raportit, Qeveria në përgjithësi zbaton ligjet, por ka edhe raporte të numërta se disa persona zyrtarë janë të kyçur në aktivitete korruptive. VoA po ashtu përcjell të shkruhet në raport se në Maqedoni ka pasur edhe akuza kredibile për korrupsion në polici, gjyqësor dhe sektorë të tjerë. Përmendet edhe Komisioni Antikorrupsion, duke thënë se pas ndryshimeve ligjore është më aktive dhe se ka hapur disa hetime që lidhen me korrupsion tek zyrtarë të lartë.