“Stambolli i Maceve”, qytet ku ato mbizotërojnë rrugët

Në Stamboll, një balancë delikate ruhet çdo ditë mes rrugëve të ngushta, xhamive, stacioneve të metrosë dhe kafeneve.

Më shumë se 15 milionë njerëz konkurrojnë për hapësirë në qytetin më të madh të Turqisë, i cili shtrihet në dy kontinente, Evropë dhe Azi, njësoj si një mace e vendosur gjysmë në divan, gjysmë mbi tavolinë. Ky është vizualizimi i përshtatshëm, sepse këtu jetojnë rreth 250 mijë mace endacake. Macet janë të ngulitura në historinë dhe përditshmërinë e qytetit, po aq të përhapura sa qilimat në çdo cep.

“Macet e Stambollit nuk janë as kafshë shtëpiake, as endacakë, por një hibrid i këtyre termave”, thotë Marcel Heijnen, fotograf dhe autor i “City Cats of Istanbul”. Macet nuk zotërohen nga individë të veçantë, por kujdesen nga komuniteti në lagjet e tyre.

Ka një respekt lokal për macet që nuk shihet diku tjetër.

“Çdo komunë ka një departament veterinar që ndihmon kafshët e rrugës në zonën e tyre, me shërbime falas për sterilizimin e maceve të rrugës”, shpjegon Fatih Dagli, bashkëthemelues i muzeut të maceve në Stamboll.

Klinikat private gjithashtu ofrojnë shërbime me çmime të ulëta për macet endacake, dhe banorët shpesh ndihmojnë për faturat e veterinarëve.

Tradita e ushqyerjes së maceve është e gjatë. Shumë dyqane ofrojnë mbetje ushqimi për macet e lagjes. Ky adhurim për macet nuk është i ri; ai daton që nga periudha osmane, kur u krijua edhe profesioni i mancacı-ve, kujdestarë të macave, të cilët siguronin ushqimin e tyre.

Që nga kohërat e fenikasve, ishte e zakonshme që tregtarët e detit të mbanin macet për të mbrojtur mallrat nga brejtësit. Kur anijet e mëdha për lëndë të çmuara mbërrinin në portet e Stambollit gjatë periudhës romake dhe osmane, ato sillnin edhe mace të panumërta.

Sot, banorët e Stambollit vazhdojnë të ndajnë hapësirat e tyre, brenda dhe jashtë, me qytetin e maceve. Kjo ka bërë që qyteti të fitojë mbiemrin e dashur për macet, “Stambolli i maceve”, dhe shumë turistë vizitojnë qytetin për shkak të maceve.

Macet e Stambollit shpesh ofrojnë momente qetësie në një qytet të zhurmshëm. Ato shoqërojnë vizitorët në banka druri, mure të detit dhe rrugë, duke u shtrirë për gjumë të mesditës në shtëpi druri për macet. Jashtë tregjeve dhe stacioneve të metrosë, taset me ushqim dhe ujë presin macet e uritura, dhe banorët ndajnë ushqimin e kafeneve me to.

Shumë dyqane mbajnë macet si kafshë shtëpiake, për të tërhequr vizitorë, ndërsa shumë të tjerë lënë ushqim dhe ujë për macet endacake.