Kancelari gjerman Friedrich Merz ka deklaruar se SHBA-të po “poshtërohen” nga lidershipi iranian, duke sugjeruar se administrata e Donald Trump po tejkalohet në tryezën e negociatave. Kjo deklaratë e fortë e tij vjen pasi Washingtoni anuloi papritur një raund të ri bisedimesh indirekte me Iranin në Islamabad, ndërsa edhe takimi i mëparshëm nuk solli asnjë rezultat konkret.
Ndryshe nga Merz, Trump ka deklaruar publikisht se SHBA-të “i kanë të gjitha kartat në dorë” dhe se Irani duhet të afrohet vetë për negociata. Por sipas kancelarit gjerman, Teherani po ndjek një strategji të zgjuar duke zvarritur procesin dhe duke shmangur marrëveshjet konkrete.
Në këtë klimë tensioni, Irani ka paraqitur një propozim të ri për armëpushim, i fokusuar fillimisht te rihapja e Ngushticës së Hormuzit. Çështje të tjera si programi bërthamor, raketat dhe sanksionet janë lënë për më vonë. Sipas planit, anijet që kalojnë në këtë ngushticë mund të paguajnë tarifa për shërbime, një ide që është kundërshtuar nga International Maritime Organization, e cila thekson se nuk ka bazë ligjore për vendosjen e tarifave në rrugë ndërkombëtare detare.
Megjithatë, ndërmjetësit e shohin këtë ofertë si të pamjaftueshme, pasi nuk adreson objektivin kryesor të SHBA-ve: ndalimin përfundimtar të programit bërthamor iranian. Nga ana tjetër, Irani është shprehur se mund të diskutojë për çështjen bërthamore vetëm pasi të hiqet bllokada amerikane.
Bllokada ka përkeqësuar ndjeshëm situatën ekonomike të Iranit. Sipas International Monetary Fund, ekonomia pritet të tkurret me mbi 6% këtë vit, ndërsa inflacioni ka arritur nivele shumë të larta. Kufizimet kanë goditur edhe eksportet dhe kapacitetet e magazinimit të naftës, duke rrezikuar sektorin energjetik në afat të gjatë.
Në këtë kontekst, ministri i jashtëm iranian Abbas Araghchi është takuar në Moskë me presidentin rus Vladimir Putin, duke kërkuar mbështetje ekonomike dhe strategjike për të zbutur efektet e bllokadës.
Rusia ka shprehur gatishmëri për të ndihmuar dhe për të kontribuar në arritjen e paqes.
Ndërkohë, ekspertët theksojnë se pavarësisht presionit ekonomik, Irani mbetet i vendosur dhe i gatshëm të përballojë kosto të larta, duke e transferuar barrën edhe te popullsia. Nga ana tjetër, SHBA-të përballen me presione të brendshme politike, përfshirë rritjen e çmimeve dhe ndikimet globale në tregjet e energjisë.
Një marrëveshje e mundshme për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit mund t’i japë mundësi Trump të shpallë një lloj fitoreje politike, por do të linte Iranin ende me rezerva të konsiderueshme uraniumi të pasuruar.
Në të njëjtën kohë, tensionet në rajon mbeten të larta. Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka paralajmëruar për kërcënimin e vazhdueshëm nga Hezbollah, duke lënë të hapur mundësinë e përshkallëzimit të ri të konfliktit.