Jahu njuz/AFP
Një botë e re e guximshme apo një hap i rrezikshëm drejt të panjohurës? Pas gati 50 viteve integrimi me Evropën, Britania e Madhe fillon një kapitull të ri të pasigurt më 1 janar.
Çfarë ndryshon më 1 janar?
Britania e Madhe u largua zyrtarisht nga Bashkimi Evropian në janar të këtij viti, por vazhdoi t’i respektojë të gjitha rregullat e saj gjatë periudhës së tranzicionit. Kjo përfundon në ora 23:00 sipas orës së Evropës së Mesme më 31 dhjetor. Domethënë, nga viti 2021, ajo do të jetë e pavarur, për të mirë ose për të keq.
Nëse të dy palët mund të sigurojnë një marrëveshje të re tregtare në kohën e mbetur, kjo do ta hapë rrugën për heqjen e perspektivave për tarifat dhe kuotat për mallrat, nga automobilat deri te qengji. Pa marrëveshje, importet dhe eksportet përballen me ndërprerje serioze me kthimin e papritur të barrierave që nuk ekzistojnë për dekada të tëra. Ekziston frika se disa ushqime dhe ilaçe mund të mungojnë.
Po, madje edhe me marrëveshje, e ardhmja nuk do të jetë e përsosur.
Eksportuesit në Britaninë e Madhe do të duhet ende të paraqesin dokumente të reja për dogana që të dëshmojnë se mallrat e tyre kanë autorizim për të hyrë në tregun e vetëm të BE-së. Britania e Madhe po u kërkon bizneseve që të përgatiten në çdo mënyrë, por lojtarët e industrisë thonë se Qeveria nuk ka arritur të ofrojë IT sisteme vitale dhe personel ndihmës, duke rritur rrezikun e kaosit pas 1 janarit.
Çka është Britania globale?
Brekziterët pohojnë se BE-ja e bllokon Britaninë përmes rregullimit të vështirë dhe tani mund të fillojë një mision të ri për të mbështetur tregtinë e lirë në të gjithë botën – “diplomacia e Zotit”, sipas fjalimit të kryeministrit Boris Xhonson në shkurt.
Por nëse qielli dëgjonte, kishte plane të tjera në mendje: një muaj pas fjalimit të Xhonsonit, Britania u detyrua të hynte në një bllokim kombëtar për shkak të pandemisë së koronavirusit.
Nëse bota kthehet ndonjëherë në normalitet, ideja është që Britania nuk do të tkurret përbrenda pas Bregzit, por do të shikojë jashtë, larg paktit të tregtisë së lirë me vendet e Paqësorit.
“Tani që Britania Globale u kthye, është koha që prodhuesit, ushtruesit dhe inovatorët të na ndihmojnë të shkruajmë kapitullin tonë më emocionues ndonjëherë”, deklaroi në tetor sekretarja e Tregtisë Ndërkombëtare, Liz Trus, duke promovuar eksportet në Mbretërinë e Bashkuar të gjithçkaje, nga kremi tek robotët.
Trus nënshkroi marrëveshje tregtare pas Bregzitit me Japoninë dhe po negocion për të tjera me SHBA-në, Australinë, Kanadanë dhe Zelandën e Re – partnere të Britanisë së Madhe në ekipin e inteligjencës në gjuhën angleze “Pesë yjet”
Marrëveshjet e mëtejshme të naftëpërçuesve do të mbulojnë 80 për qind të tregtisë së jashtme deri në vitin 2022, sipas qeverisë, e cila ka tronditur Ministrinë e Punëve të Jashtme për integrimin e ndihmës dhe zhvillimit në axhendën diplomatike të Britanisë së Madhe.
Çka në shtëpi?
Terreni i Xhonsonit për votuesit në zgjedhjet e përgjithshme të dhjetorit të kaluar ishte të “përfundonte Bregziti” dhe të orientohen edhe paratë edhe vëmendja drejt disa pjesëve të vendit që nuk kanë arritur të përfitojnë nga rritja e financave të Londrës. Ajo axhendë për “nivelim” për të sjellë investime të reja, siç është hekurudha me shpejtësi të lartë drejt Anglisë veriore, u pasua nga pandemia.
Por Qeveria këmbëngul se qëllimet e saj afatgjata mbeten në vend dhe që tarifat e anëtarësimit të dërguara në BE do të shkojnë më mirë në shtëpi.
Disa Bregziters duan një rregullim rrënjësor të modelit ekonomik të Britanisë, duke e kthyer vendin në një “Singapor në Temzës” – një rival i rregulluar lehtë, i taksuar lehtë për Evropën gjoja sklerotike.
Sidoqoftë, qeveria këmbëngul se çdo marrëveshje e tregtisë së lirë nuk do t’i sakrifikojnë “vijat e tyre të kuqe”: Shërbimi shëndetësor kombëtar i shtetit, standardet e ushqimit dhe bujqësia në Britaninë e Madhe. Të gjitha ato lopë të shenjta mund të gdhendeshin nëse SHBA-ja e detyron Britaninë pas Bregzit të bënte të njëjtin lloj lëshimesh tregtare që ekonomia më e fuqishme e botës negocionte diku tjetër.
Ndërsa, zgjedhja e Xho Bajdenit si president i SHBA-së mund t’i kufizojë planet e Xhonsonit për të lidhur Irlandën e Veriut me tregun e brendshëm të Britanisë së Madhe pas 1 janarit, pa ndikimin e BE-së.