Presidenti francez, Emmanuel Macron, paralajmëroi më 18 shtator për kërcënimet në rritje nga operacionet klandestine ruse në mbarë Evropën, duke thënë se ka urdhëruar ndërmarrjen e masave për të mbrojtur infrastrukturën kritike nga “sulmet hibride” ruse.

Macron u zotua se sulmet e Rusisë në tokën franceze nuk do të kalojnë pa kundërpërgjigje.

“Kërcënimi hibrid rus kundër evropianëve dhe Francës është intensifikuar”, tha Macron për gazetarët, pas takimit me udhëheqësit politikë francezë.

Në këtë takim morën pjesë edhe shefat e dy agjencive të inteligjencës të Francës që njoftuan udhëheqësit me vlerësimet e tyre sa i përket sigurisë.

Që kur Moska nisi pushtimin në shkallë të gjerë të Ukrainës më 2022, aleatët evropianë të Kievit, përfshirë Francën, kanë ngritur alarmin për sulmet hibride, që i kanë lidhur me Rusinë.

Megjithatë, këto sulme vlerësohet se janë nën pragun e një lufte të hapur. Megjithatë, ato kanë përfshirë fluturime dronësh afër objekteve me rëndësi, shkelje të hapësirave ajrore dhe sulme kibernetike.

Më herët gjatë këtij muaji, Berlini e fajësoi Moskën për një incident në aeroportin e Lejpzigut, incident që sipas Bashkimit Evropian kishte të gjitha shenjat e “terrorizmit të sponsorizuar nga shteti”. Ky incident vuri në pah përshkallëzimin sa u përket taktikave që Moska është e gatshme t’i përdorë ndaj shteteve të NATO-s.

Macron tha se ka urdhëruar “Qeverinë që të përgatisë një plan për mbrojtjen e infrastrukturës sonë kritike” dhe të objekteve “më të ndjeshme” të industrisë së mbrojtjes dhe teknologjisë, nga sulmet me dronë dhe sulmet kibernetike.

Ai shtoi se ministri i Brendshëm i Francës është me kryetarët e komunave për të rritur vigjilencën.

Macron tha se pavarësisht kërcënimeve ruse, Franca do të vazhdojë ta mbështesë Ukrainën dhe u zotua se Parisi do t’u përgjigjet sulmeve klandestine ruse.

“Kjo nuk do të mbetet pa përgjigje”, tha Macron, pa dhënë detaje të tjera.

“Qëllimi i kësaj është të na frikësojë dhe të pengojë përpjekjet për t’i mbështetur ukrainasit. Pasoja do të jetë e kundërta. Ne nuk frikësohemi, sepse e dimë se ajo që është në rrezik sot në Ukrainë është siguria jonë”, theksoi Macron.

Po më 18 shtator, Qeveria e Zvicrës njoftoi se Këshilli Federal ka miratuar Strategjinë e Politikës së Sigurisë së Zvicrës 2026.

“Në përgjigje të përkeqësimit të situatës së sigurisë, Zvicra ka tri objektiva: forcimin e qëndrueshmërisë, përmirësimin e mbrojtjes dhe rritjen e kapaciteteve të mbrojtjes”, u tha në njoftim.

Sipas Zvicrës, lufta e agresionit të Rusisë ndaj Ukrainës, kërcënimet hibride dhe varësitë kritike paraqesin sfida për shtetin, ekonominë dhe shoqërinë.

Ajo tha se situata ndërkombëtare e sigurisë po bëhet gjithnjë e më e paqëndrueshme dhe e paparashikueshme, duke theksuar se kërcënimet hibride po rriten dhe infrastruktura kritike po bëhet më e cenueshme.

“Me Strategjinë e Politikës së Sigurisë 2026, Këshilli Federal po e pozicionon Zvicrën për të përballuar këtë mjedis. Prioritetet strategjike për vitet e ardhshme janë forcimi i qëndrueshmërisë, përmirësimi i kapaciteteve për rezistencë dhe mbrojtje, si dhe forcimi i kapaciteteve mbrojtëse”, u tha në njoftimin e Qeverisë Zvicerane.

Strategjia e re, sipas Zvicrës, ka 46 masa dhe dhjetë qëllime kryesore të cilat do të nisin që të zbatohen menjëherë.

“Strategjia ka prioritet masat që luftojnë kërcënimet që ka gjasa të ndodhin më shumë: sulmet hibride dhe nga distanca dhe krimi i organizuar brenda Zvicrës”.

“Zakonisht pi dy filxhanë në ditë dhe ndonjëherë edhe një pije energjike. Pastaj mund të pi Coca-Cola gjatë gjithë natës dhe ndihem krejtësisht mirë”.

Të gjithë kemi një shok apo shoqe si Emily. Ai person që mund të pijë një ekspres dopio, madje edhe një pije energjike në mbrëmje, dhe sërish të bjerë në gjumë pa problem një orë më vonë, shkruan BBC.

Për shumë njerëz të tjerë, megjithatë, efektet e kafeinës mund të zgjasin shumë më tepër.

Atëherë, pse disa njerëz mund të pinë kafe para se të shkojnë në shtrat dhe të flenë qetësisht, ndërsa të tjerët qëndrojnë zgjuar, duke parë tavanin?

Çfarë është kafeina?

Kafeina është substanca psikoaktive më e përdorur në botë.

Çdo ditë konsumohen më shumë se dy miliardë filxhanë kafeje në mbarë botën. Dhe kjo është vetëm kafeja. Kafeina gjendet gjithashtu në pijet e gazuara, pijet energjike, si dhe në disa produkte çokollate, çamçakëzë dhe suplemente sportive.

Kafeina mund të na bëjë të ndihemi më të kthjellët dhe vigjilentë, të përmirësojë përqendrimin dhe të largojë ndjenjën e lodhjes. Megjithatë, konsumimi i tepërt i saj mund të shkaktojë dhimbje koke, nervozizëm, rrahje të shpejta të zemrës dhe net pa gjumë.

Ekspertët thonë se kafeina nuk i jep trupit energji shtesë, por ndihmon në maskimin e lodhjes.

Ajo e bën këtë duke bllokuar veprimin e adenozinës, një substancë kimike që grumbullohet në tru gjatë ditës dhe na shkakton përgjumje.

Pse kafeina ndikon ndryshe te njerëzit?

Një nga faktorët kryesorë është sa gjatë qëndron kafeina në organizëm.

Pasi pimë një filxhan kafe, kafeina përthithet në qarkullimin e gjakut dhe arrin shpejt në tru.

Në të njëjtën kohë, ajo shpërbëhet ose metabolizohet nga një enzimë në mëlçi dhe më pas largohet nga trupi përmes urinës.

Ky proces mund të zgjasë nga gjashtë deri në 20 orë, në varësi të individit, thotë Marilyn Cornelis, profesoreshë në Universitetin Northwestern në Çikago.

“Është e mundur të pish filxhanin e parë të kafesë dhe ndoshta të mos ndjesh efektet”, thotë ajo. “Por dy ose tre orë më vonë, kafeina ende qëndron në organizëm dhe, nëse pi edhe një filxhan të dytë, kjo mund të jetë e mjaftueshme për të ndryshuar situatën dhe të fillosh të ndihesh paksa në ankth”, shton Cornelis.

Shpejtësia me të cilën mëlçia përpunon kafeinën varet nga një gjen i vetëm, i njohur si CYP1A2.

Në mënyrë interesante, kjo mund të ndikohet, të paktën deri në një masë, edhe nga prejardhja gjenetike.

Një studim i publikuar këtë vit zbuloi se evropianët dhe amerikano-jugorët priren ta shpërbëjnë kafeinën më shpejt.

Por çfarë faktorësh të tjerë ndikojnë?

ADN-ja nuk është e vetmja përgjigje. Pirja e duhanit, por me sa duket jo vape, duket se stimulon mëlçinë ta shpërbëjë kafeinën shumë më shpejt, duke e përshpejtuar këtë proces deri në 65%.

Kjo mund të shpjegojë pjesërisht pse duhanpirësit priren të pinë më shumë kafe dhe pse njerëzit që e lënë duhanin mund të vërejnë se filxhani i tyre i zakonshëm i kafesë papritur ka një efekt shumë më të fortë se më parë.

Disa antibiotikë, pilula kontraceptive dhe medikamente të tjera me recetë mund të kenë efektin e kundërt, duke bërë që kafeina të qëndrojë më gjatë në organizëm dhe duke zgjatur efektet e saj. E njëjta gjë mund të ndodhë edhe gjatë shtatzënisë, kur ndryshimet hormonale ngadalësojnë veprimin e enzimës së mëlçisë që shpërbën kafeinën.

Pastaj është edhe çështja e tolerancës.

Njerëzit që pinë kafe rregullisht bëhen më pak të ndjeshëm ndaj kafeinës, pasi trupi përshtatet me praninë e kësaj substance.

Nëse më pas qëndrojnë pa pirë kafe për disa javë, këto përshtatje në tru fillojnë të zhbëhen. Kjo do të thotë se filxhani i parë i kafesë pas kësaj pauze mund t’i bëjë të ndihen jashtëzakonisht të stimuluar ose edhe nervozë.

Çfarë këshillojnë ekspertët?

Studiuesit shpesh rekomandojnë shmangien e kafeinës të paktën gjashtë orë para gjumit.

Psikologia Lindsay Browning, thotë se të dhënat tregojnë se kafeina jo vetëm që mund ta vështirësojë rënien në gjumë, por mund të ndikojë edhe në cilësinë e gjumit.

“Unë do t’u sugjeroja njerëzve që të shmangin kafeinën pas rreth orës 14:00, nëse shkojnë në shtrat rreth orës 22:00”, thotë ajo.

“Por një rregull i prerë për të gjithë nuk është i dobishëm, sepse nuk merr parasysh kompleksitetin dhe ndryshimet individuale të asaj që po ndodh në të vërtetë”, shton ajo.

Shërbimi Kombëtar Shëndetësor i Britanisë së Madhe (NHS) këshillon gratë shtatzëna që ta mbajnë konsumin e kafeinës nën 200 mg në ditë, afërsisht sa dy filxhanë kafeje të përgatitur me filtër. Studimet e kanë lidhur kafeinën me peshë të ulët të foshnjës në lindje dhe komplikime të tjera.

Për të rriturit e tjerë, mesazhi kryesor është të mos teprohet me kafeinë, pasi ndjeshmëria ndaj saj ndryshon shumë nga një person te tjetri.

“Kafeina është relativisht e sigurt”, thotë Peter Rogers, profesor në Universitetin e Bristolit.

“Nëse konsumoni shumë prej saj, thjesht filloni të ndiheni nervozë dhe jo mirë dhe kuptoni: ‘Duhet të ndaloj, nuk ka kuptim të marrë më shumë’.”

Mbidozat e kafeinës janë shumë të rralla dhe rastet e rënda të helmimit pothuajse gjithmonë lidhen me produkte me kafeinë të përqendruar, ku mund të konsumohen disa gramë brenda pak minutash.

Për adhuruesit e kafesë, megjithatë, ka edhe një lajm të mirë: zakoni i rregullt i pirjes së kafesë në mëngjes, lidhet me rezultate më të mira shëndetësore.

Studiuesit nuk mund të provojnë se kafeja është arsyeja e vetme, por dekada të tëra studimesh sugjerojnë se njerëzit që e konsumojnë atë në mënyrë të moderuar kanë tendencë të kenë rrezik më të ulët për disa sëmundje të rëndësishme dhe madje mund të jetojnë pak më gjatë krahasuar me personat që nuk pinë kafe.

Përmes një postimi në X, ai shprehu mirënjohjen për faktin që Serbia iu bashkua këtij formati të ri takimesh.

“Është e rëndësishme ta zhvillojmë këtë format të ri takimesh në mënyrë që çdo vend në rajon të gjejë mundësitë ekonomike dhe të sigurisë që i nevojiten. Po bëjmë gjithçka që mundemi për ta arritur këtë dhe sot, së bashku me liderët e tjerë, do të marr pjesë edhe në Forumin e parë të Biznesit të Karpateve”, shkroi Zelensky.

Udhëheqësi ukrainas tha se me homologun serb ka diskutuar për marrëveshjet e arritura gjatë vizitës së tij në Beograd një muaj më parë.

“Diskutuam në detaje për integrimin evropian të Ukrainës dhe Serbisë, si dhe për situatën lidhur me sulmet ruse. Do ta vazhdojmë dialogun tonë dypalësh”, theksoi Zelensky, i cili në fillim të gushtit zhvilloi vizitën e parë zyrtare në Serbi.

Gjatë bisedës me Vuçiqin në Beograd, Zelensky mori premtimin se Serbia do të vazhdojë ta ndihmojë këtë shtet të përfshirë nga lufta, duke dërguar ndihmë humanitare.

Vizita e Zelenskyt në Beograd ishte në qendër të vëmendjes ndërkombëtare, pasi Serbia është një nga të paktat shtete evropiane që refuzon t’i vendosë sanksione Rusisë për shkak të pushtimit të Ukrainës.

Po gjatë kësaj vizite, Zelensky u pyet nga gazetarët nëse Kievi kishte ndryshuar politikën sa i përket mosnjohjes së pavarësisë së Kosovës.

“Ne respektojmë integritetin territorial të partnerëve tanë dhe të drejtën ndërkombëtare. Sa i përket Kosovës, qëndrimi ynë mbetet i pandryshuar. Jemi mirënjohës ndaj Serbisë për respektimin e integritetit territorial të Ukrainës, përfshirë Krimenë”, tha Zelensky në Beograd.

Kjo deklaratë e udhëheqësit ukrainas për Kosovën – shtet që u është bashkuar sanksioneve ndërkombëtare ndaj Rusisë për shkak të luftës ndaj Ukrainës, dhe ka ofruar ndihmë për Ukrainën – nxiti reagime në Kosovë, Shqipëri dhe në Ukrainë.

Ndryshe, Zelensky ka nisur në Ukrainë një nismë të re rajonale për takime të nivelit të lartë, që bashkon tetë shtete të Evropës Qendrore dhe Lindore, nëpër të cilat shtrihen Karpatet.

Qëllimi i nismës është promovimi i bashkëpunimit tregtar dhe të sigurisë.

Në takimin në Ukrainën perëndimore, Zelensky falënderoi aleatët rajonalë për mbajtjen hapur të lidhjeve tregtare dhe të transportit pas nisjes së pushtimit rus të Ukrainës më 2022..

Grupimi i ri përfshin Rumaninë, Serbinë, Poloninë, Sllovakinë, Çekinë, Austrinë, Hungarinë dhe Bashkimin Evropian.

Trajneri i Portugalisë, Jorge Jesus, ka zbardhur arsyet që qëndrojnë pas thirrjes së Ronaldos, duke theksuar se superylli portugez është përzgjedhur mbi bazën e paraqitjeve të tij aktuale dhe jo për shkak të së shkuarës së tij.

Pavarësisht se ka mbushur 41 vjeç dhe ka një vitrinë të tejmbushur me trofe e rekorde, Ronaldo vijon të jetë pjesë e skuadrës kombëtare. Jesus u shpreh se e kaluara e një futbollisti nuk luan asnjë rol në vendimet e tij, duke e trajtuar Ronaldon si çdo lojtar tjetër të ekipit.

“Për mua vlen vetëm çfarë tregojnë lojtarët në fushë sot. Historia nuk ka peshë. Cristiano është një futbollist si gjithë të tjerët. Ai do ta veshë fanellën e Portugalisë vetëm nëse po kalon një moment të shkëlqyer. Nëse niveli i tij nuk do të ishte ky, nuk do të ishte në skuadër”, deklaroi Jesus.

Megjithatë, tekniku pranoi se pesë herë fituesi i “Topit të Artë” ka një pozitë unike, por këmbënguli se kjo nuk ka ndikuar në vendimin për ta ftuar.

“Sigurisht që ai ka një status të veçantë për shkak të të pesë Topave të Artë, por kjo nuk ndikon fare në zgjedhjen time. Megjithatë, ndaj tij ushqej një respekt të thellë”, shtoi ai.

Edhe nën drejtimin e Jorge Jesusit, Ronaldo mbetet një figurë kyçe dhe lojtari më me eksperiencë i përfaqësueses portugeze.

Federata Portugeze e Futbollit ka publikuar listën e plotë të lojtarëve të ftuar, ku është edhe Ronaldo, i cili vazhdon të jetë një prej emrave kryesorë të Portugalisë.

Ronaldo pritet të jetë sërish në qendër të vëmendjes gjatë sfidave të radhës. Në grupin e saj në Ligën e Kombeve, Portugalia ndodhet me Uellsin, Norvegjinë dhe Danimarkën.

Përfaqësuesja portugeze synon rezultate pozitive në këto përballje, ndërsa prania e Ronaldos i shton edhe më shumë interes ndeshjeve.

Bëhet fjalë për demonstratën më të madhe të këtij lloji që nga sulmet e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit në shkurt, raporton AP.

Qeveria iraniane ka kërkuar të mobilizojë qytetarët dhe të theksojë unitetin kombëtar, ndërsa ekonomia po përkeqësohet për shkak të bllokadës detare amerikane ndaj porteve iraniane dhe sanksioneve të reja të SHBA-së, të cilat synojnë të shtojnë presionin ekonomik ndaj Teheranit.

Numri i personave që janë regjistruar për të marrë trajnim të kufizuar ushtarak dhe për të mbrojtur vendin ndryshonte sipas vlerësimeve. Fushata është quajtur “Janfaday-e Iran”, ose “ata që sakrifikojnë jetën për Iranin”. Vullnetarët marshuan në qendër të Teheranit, të veshur me uniforma ushtarake dhe duke mbajtur flamuj, ndërsa turma i duartrokiste.

Për disa ditë, mediat shtetërore kanë bërë thirrje për pjesëmarrje në këtë fushatë, duke njoftuar se trajnimi me pushkë sulmi do të nisë së shpejti

Vullnetarët do të shërbejnë si një shtresë shtesë sigurie krahas Gardës Revolucionare, forcës së fuqishme paraushtarake të Iranit, dhe krahut të saj me vullnetarë, Basij.

Shefi i Gardës në Teheran, gjenerali Hassan Hassanzadeh, tha për transmetuesin shtetëror se më shumë se 600 mijë persona ishin regjistruar për të marrë pjesë, ndërsa pritet që më shumë se 1 milion njerëz të përfshihen në trajnim.

Të premten në mëngjes, transmetuesi shtetëror vlerësoi se më shumë se 300 mijë persona ndodheshin në rrugët e kryeqytetit.

Kreu i ri i Basijit, Hossein Taeb, deklaroi në një fjalim në nisje të tubimit se vullnetarët do të jenë të gatshëm për “mbrojtje të plotë” dhe se tubime të ngjashme do të zhvillohen së shpejti edhe në qytete të tjera.

Taeb shtoi se pjesëmarrësit e rinj në trajnim do të bëhen “makth” për armiqtë e Iranit.

Në marshim ishin të pranishëm presidenti Masoud Pezeshkian, komandantë ushtarakë dhe zyrtarë të tjerë të lartë.

Disa pjesëmarrës shkelën mbi flamujt e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit, ndërsa të tjerë brohoritën “Vdekje Amerikës” dhe “Vdekje Izraelit”.

“Jam këtu për t’i thënë Trumpit se ne iranianët nuk kemi frikë nga kërcënimet e tij ndaj atdheut tonë. Askush në histori nuk ka mundur ta pushtojë Iranin dhe të qëndrojë atje”, tha 24-vjeçarja Marzieh Afaghi, e cila mori pjesë në tubim me bashkëshortin dhe fëmijën e saj të vogël.

Tubimi shërbeu gjithashtu për ekspozimin e pajisjeve ushtarake iraniane. Në rrugë u shfaqën sisteme kundërajrore, ndërsa pjesëtare të Gardës, me shami të zeza në kokë, qëndronin pranë mitralozave të montuar në kamionë.

Garda shfaqi edhe dronë që janë përdorur gjerësisht kundër anijeve në Ngushticën e Hormuzit, ku Irani ka deklaruar kontrollin që nga fillimi i luftës. Kjo ka ndikuar rëndë në transportin e naftës dhe gazit natyror nga rajoni i Gjirit drejt pjesës tjetër të botës.

Gratë në Maqedoninë e Veriut fitojnë mesatarisht rreth 12% më pak se burrat, bëjnë të ditur nga Aleanca për Barazi Gjinore, me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Pagës së Barabartë. Nga Aleanca për Barazi Gjinore sqarojnë se kjo shifër nuk nënkupton domosdoshmërish se një grua paguhet më pak se një burrë për të njëjtën pozitë, por paraqet diferencën mesatare në të ardhurat e grave dhe burrave në tregun e punës.

“Në Maqedoni, të dhënat e fundit zyrtare tregojnë se hendeku gjinor në paga është rreth 12%, ndërsa dallimet më të mëdha vërehen te personat me arsim të lartë dhe te të punësuarit e moshës 45 deri në 49 vjeç. Kjo tregon se arsimi i lartë dhe përvoja profesionale, në vetvete, nuk janë të mjaftueshme për të siguruar pozitë të barabartë ekonomike për gratë”, tha Aleanca për Barazi Gjinore.

Natasha Amdiju, anëtare e Komisionit për Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi, tha për TV21 thotë se roli tradicional i gruas në shoqëri ndikon në pozitën e saj në tregun e punës. Sipas saj, gratë shpesh qëndrojnë për periudha më të gjata jashtë tregut të punës për shkak të kujdesit për fëmijët dhe anëtarët e familjes, punë që kryesisht është e papaguar. Kjo, sipas Amdijut, i bën ato më pak konkurruese kur rikthehen në tregun e punës.

“Në Bashkimin Evropian ekziston një direktivë për transparencën e pagave dhe, meqë Maqedonia është kandidate për anëtare në Bashkimin Evropian, është e nevojshme të bëjë harmonizim të plotë dhe t’i detyrojë kompanitë, përkatësisht sektori publik sigurisht që publikon, por mbi të gjitha sektori privat, që t’i publikojnë, me qëllim që së pari t’i japë dukshmëri pagës, se çfarë page pritet, përkatësisht që të mund të kenë qasje në mënyrë të barabartë edhe burrat edhe gratë”, tha Natasha Amdiju.

Sipas Organizatës Ndërkombëtare të Punës, gratë në nivel global vazhdojnë të fitojnë rreth 20% më pak se burrat, ndërsa të dhënat më të fundit të EUROSTAT tregojnë se hendeku gjinor në paga në Bashkimin Evropian në vitin 2024 është 11.1%. Edhe pse në vitet e fundit është shënuar një ulje graduale e dallimeve, ato mbeten të konsiderueshme, veçanërisht te gratë në pozita më të larta dhe në pjesën më produktive të jetës së punës.

Plani, i hartuar bashkërisht nga Ministria e Industrisë dhe e Teknologjisë së Informacionit dhe nëntë organe të tjera, bën thirrje për arritjen e një hopi të madh në konkurrueshmërinë thelbësore dhe ndikimin ndërkombëtar të industrisë farmaceutike kineze gjatë periudhës 2026-2030. Pritet që teknologjitë kryesore në fushat kyçe të shënojnë përparime sistematike gjatë kësaj periudhe.

Foto nga VCG

Konkretisht, barnat e gjeneratës së re të zhvilluara në Kinë duhet të përbëjnë jo më pak se 25 % të vëllimit të përgjithshëm global, ndërsa numri i barnave inovative të miratuara për tregtim duhet të renditet ndër më të lartët në botë. Sipas planit, sektori i barnave inovative pritet të rritet me një normë mesatare vjetore prej të paktën 20 %.

Gjithashtu, parashikohet që sektori biomjekësor të bëhet një industri shtyllë kombëtare me një ritëm të përshpejtuar.

Sipas planit, të ardhurat e ndërmarrjeve farmaceutike me një vëllim vjetor biznesi mbi 20 milionë juanë (rreth 2.96 milionë dollarë amerikanë) duhet të arrijnë të paktën 3.5 trilionë juanë deri në vitin 2030.

Biznesi nuk sheh një zgjidhje të shpejtë për problemin e shoferëve të kamionëve, të cilët po kthehen nga kufijtë e vendeve të zonës Shengen nëse e tejkalojnë qëndrimin prej 90 ditësh brenda 180 ditëve. Ata shpresojnë se Qeveria do të gjejë një zgjidhje përmes marrëveshjeve dypalëshe me vendet, por sipas tyre nuk ka zgjidhje të shpejtë, pasi duhet të respektohet rregullorja evropiane. Thonë se për momentin nuk ka dëme, por mund të përballemi sërish me bllokada në kufij.

As Mile Boshkovi nga Konfederata e Biznesit nuk sheh zgjidhje në një kohë të shkurtër. Ai thotë se rregullorja duhet të respektohet, ndërsa te ne do të duhet të rritet edhe numri i shoferëve të licencuar.

Ministri i Transportit, Aleksandar Nikolloski, ditëve të fundit deklaroi se do të bëhen marrëveshje dypalëshe me vendet pjesë të zonës Shengen për zgjidhjen e kësaj çështjeje.

Biljana Muratovska nga MAKAM Trans, nga ana tjetër, sheh një zgjidhje gjatë vitit të ardhshëm, kur BE-ja do të miratojë strategjinë e re të vizave, me të cilën shoferët do të njihen si profesionistë me të drejtë qëndrimi më të gjatë.

Lidhja e Odave Ekonomike, ndërkaq, sot mblodhi bizneset dhe institucionet për futjen më të shpejtë të fletë-ngarkesës digjitale. Ata thonë se me këtë do të përshpejtohen procedurat për kompanitë dhe do të mundësohet që dokumentet, në vend të formës së letrës, të qarkullojnë në formë digjitale. Për këtë do të duhet të lidhen në mënyrë interoperabile disa institucione.

Në njoftimin e saj, Dogana thotë se kontrolli është kryer pas kalimit të bagazhit në skaner dhe dyshimeve të zyrtarit doganor.

“Gjatë ekzaminimit janë gjetur 8 (tetë) telefona të mençur të markës iPhone 18, të cilët nuk ishin deklaruar pranë autoriteteve doganore. Vlera e përgjithshme e këtyre mallrave është rreth 15,000 euro. Mallrat janë ndaluar nga Dogana e Kosovës dhe rasti është proceduar për vazhdimin e procedurave doganore, përfshirë përcaktimin e statusit doganor dhe detyrimeve përkatëse, në përputhje me legjislacionin në fuqi”, thuhet në kumtesë.

Dogana thekson se mallrat e bartura nga udhëtarët duhet të deklarohen kur tejkalojnë kufijtë e lejuar ose kur kanë natyrë tregtare.

Sipas modelit të prezantuar nga kryeministri, paga minimale neto do të përcaktohet në varësi të nivelit të arsimit: 1,000 euro për punonjësit me arsim fillor, 1,250 euro për punonjësit me arsim të mesëm, 1,400 euro për punonjësit me arsim të lartë.

Spajic tha se reforma synon të rrisë pagat jo vetëm për punonjësit me paga minimale, por edhe për ata me të ardhura mesatare dhe më të larta, si në sektorin publik ashtu edhe në atë privat.

Sipas përllogaritjeve të qeverisë, më shumë se 250 mijë të punësuar do të përfitojnë nga rritja.

Sipas kryeministrit, krahas rritjes së pagave minimale, qeveria planifikon të ulë më tej barrën tatimore mbi punën.

Si shembull, Spajic përmendi një punonjës që aktualisht merr 1,600 euro neto, ndërsa punëdhënësit i kushton rreth 1,980 euro. Sipas modelit të ri, me të njëjtën kosto për punëdhënësin, punonjësi do të merrte rreth 1,870 euro neto.

Rritje edhe për pensionet

Paketa e paralajmëruar përfshin edhe pensionistët. Sipas Spajic, nga viti 2027 pensionet do të indeksohen katër herë në vit.

Sipas projeksioneve të qeverisë, pensioni mesatar në prill do të kalojë 600 euro, ndërsa pensioni minimal pritet të kalojë 500 euro.

Spajic njoftoi gjithashtu se në dhjetor të këtij viti çdo pensionist do të marrë 100 euro shtesë për dimrin.

Si do të financohet reforma?

Kryeministri tha se reforma është planifikuar të financohet përmes rritjes së konsumit dhe punësimit, luftës kundër ekonomisë informale, kthimit të diasporës, disiplinës në shpenzimet publike dhe masave tatimore.

Ai përmendi gjithashtu forcimin e mekanizmave për konfiskimin e pasurisë së përfituar në mënyrë të paligjshme dhe masa të reja ndaj pronave të paluajtshme të mbajtura bosh.

Sipas projeksioneve të qeverisë, deficiti buxhetor gjatë vitit 2027 pritet të jetë rreth 4–5%, ndërsa në vitin 2028 të ulet në rreth 3%.

Spajic e lidhi reformën edhe me procesin e integrimit evropian, duke argumentuar se Mali i Zi synon të krijojë standarde ekonomike të përafërta me ato të vendeve të Bashkimit Evropian edhe para anëtarësimit formal.