Në Maqedoni ndërtohet sipas standardeve paralele, atyre të vjetra të viteve ’80 dhe ’90 dhe eurokodeve, por për ndërtime më të sigurta dhe më të mbrojtura, eurokodet duhet të futen urgjentisht si standard i vetëm. Biznesi dhe komuniteti profesional sot u ulën në një tryezë të përbashkët me institucionet, me qëllim përshpejtimin e procesit të futjes së tyre, i cili ka ngecur prej 10 vitesh. Përveç ndërtimeve më të sigurta dhe më të mbrojtura, zbatimi i tyre do të nënkuptonte edhe rikonstruksionin e ndërtesave të vjetra të ndërtuara para tërmetit, të cilat, sipas ekspertëve, nuk janë të shumta. Sipas tyre, kjo nuk do të thotë automatikisht edhe rritje të çmimit të banesave.

“Ekziston një mendim në publikun e gjerë se me futjen e eurokodeve vendosen standarde më të larta, të cilat mund ta shtrenjtojnë ndërtimin dhe ta rrisin çmimin e ndërtimit, megjithatë, po ju them përsëri, jo domosdoshmërish. Qëllimi ynë gjithmonë duhet të jetë cilësia dhe siguria. Të gjitha objektet që nuk do t’i plotësojnë këto standarde do të duhej të rikonstruktoheshin, megjithatë mendojmë se nuk do të ketë një numër të madh të objekteve të tilla. Bëhet fjalë për ato më të vjetrat, ndoshta ato para tërmetit të Shkupit, ku mund të ketë nevojë për rikonstruksime të tilla. Për të gjitha të tjerat mendojmë se nuk do të ketë nevojë”, tha Josif Josifovski, dekan i Fakultetit të Ndërtimit.

Procesi sjell edhe vështirësi, por komuniteti profesional konsideron se futja e këtyre eurokodeve është e domosdoshme, me qëllim që të ndiqet hapi me proceset që zhvillohen në Evropë.

“E dimë se procesi nuk është i lehtë, e dimë se procesi ka shumë vështirësi që duhet të kapërcehen, por ja, sot këtu mendojmë se me ndihmën tonë, me mbështetjen tonë, të gjithë të bashkuar, do të arrijmë të tregojmë se të gjitha aktivitetet tona duhet t’i ndërmarrim, me qëllim që inxhinierët t’i përvetësojnë më shpejt eurokodet, ndërsa shteti t’i vendosë ato si standarde kombëtare, me qëllim që të ndjekim hapin me proceset që zhvillohen në Evropë”, tha Andrea Serafimovski, kryetar i Shoqatës për ndërtimtari pranë LSM-së.

Komuniteti profesional është i prerë se me eurokodet rritet siguria në të gjitha fazat, nga projektimi deri te ndërtimi. Ata thonë se kjo do të nënkuptonte ndërtime absolutisht më të sigurta dhe më të mbrojtura për qytetarët, cilësi më të mirë dhe do të reduktonte të gjitha ato probleme që ata i konstatojnë çdo ditë.

Nëse një pensionist merr pensioni prej 20,000 denarësh, i njëjti do të ketë rritje të pensionit për 600 denarë.

Shumat e reja pritet të zbatohen gjatë pagesës së pensioneve muajin e ardhshëm. Vlera e rritjes do të përcaktohet duke aplikuar përqindjen e paraparë mbi shumën aktuale të pensionit. Në Fond tashmë po bëhen përllogaritjet për shumat e reja, me qëllim që pagesa të përgatitet në kohë.

Detajet për shumën që do të marrin pensionistët pas rritjes do të varen nga lartësia e pensionit të tyre aktual.

Gjatë dy viteve të fundit, pensionet u rritën në mënyrë lineare në katër raste, për një shumë totale prej 7 mijë denarësh. Vitin e kaluar, Gjykata Kushtetuese nisi procedurë për vlerësimin e kësaj çështjeje, por në mars 2026 e ndërpreu atë, pasi nuk pati shumicë për marrjen e një vendimi.

Edhe pse pothuajse gjysma, përkatësisht rreth 48% e territorit të përgjithshëm të shtetit është tokë bujqësore, vetëm 40% e saj është e punueshme, ndërsa 60% janë kullosa.

Në strukturën e tokës së punueshme dominojnë arat dhe kopshtet me rreth 80%, ndërsa livadhet marrin pjesë me rreth 12%, vreshtat me 4% dhe pemishtet me 3-4%. Në periudhën 2015-2025 nuk ka pasur ndryshime të mëdha strukturore. Rritja më e madhe është regjistruar te pemishtet, me 0,3 pikë përqindjeje, ndërsa një ulje e vogël është vërejtur te vreshtat, me 0,2 pikë përqindjeje, tregojnë të dhënat e Entit Shtetëror të Statistikave.

Gruri është kultura më e përhapur, me 24,6%, ose 65.648 hektarë, të sipërfaqes totale të mbjellë vitin e kaluar. Së bashku, gruri, elbi dhe misri mbulojnë 51,1% të të gjithë tokës së mbjellë.

Lucerna është kultura kryesore foragjere me 6,7%, ndërsa duhani mbetet një kulturë e rëndësishme industriale, me 5,9% të sipërfaqes. Ndër perimet, pjesën më të madhe e zënë patatet, me 4,3%, dhe specat, me 3,4%.

Në periudhën 2015-2025 vërehen ndryshime të konsiderueshme si në sipërfaqet e mbjella, ashtu edhe në rendimentet. Në përgjithësi, janë pakësuar sipërfaqet e mbjella me drithëra dhe me një pjesë të kulturave perimore, por te shumica e kulturave rendimentet për hektar janë rritur.

Bujqësia e vendit në vitin 2025 prodhon më shumë me më pak tokë, pasi te kulturat më të rëndësishme, veçanërisht gruri, elbi, patatet dhe specat, rritja e rendimenteve ka kompensuar zvogëlimin e sipërfaqeve të kultivuara.

Sipërfaqet e mbjella me grurë janë ulur për 11%, por prodhimi është rritur për 27%, për shkak të rendimentit më të mirë. Elbi është fituesi më i madh mes drithërave, me rritje prej 5% të sipërfaqes së mbjellë dhe mbi 50% më shumë prodhim dhe rendiment.

Orizi, nga ana tjetër, ka shënuar rënie të konsiderueshme, si në sipërfaqet e mbjella (-39%), ashtu edhe në prodhim (-37%).

Specat janë kultura më e suksesshme e kopshtarisë dhe vitet e fundit kanë shënuar rritje prej 5% të sipërfaqes së mbjellë, ndërsa rendimenti është rritur me rreth 5 tonë për hektar. Domatet dhe trangullat, nga ana tjetër, kanë shënuar rënie të konsiderueshme të prodhimit.

Gruri, për dhjetë vjet, ka humbur mbi 8 mijë hektarë. Nga 73.979 hektarë të mbjellë në vitin 2015, sipërfaqja ka rënë në 65.925 hektarë në vitin 2025.

Misri, në dhjetë vitet e fundit, ka humbur pothuajse 5 mijë hektarë. Nga 31.807 hektarë në vitin 2015, sipërfaqja e mbjellë ka rënë në 26.960 hektarë në vitin 2025.

Pavarësisht sipërfaqeve të pakësuara, gruri prodhon 55 mijë tonë më shumë se në vitin 2015, për shkak të rendimentit dukshëm më të lartë. Kjo paraqet një rritje prej 27%, nga 201.218 tonë në vitin 2015, në 256.199 tonë në vitin 2025.

Ngjashëm është edhe te patatet. Edhe pse sipërfaqja e mbjellë është ulur për 14%, rendimenti është rritur për 7,6%. Nga 189.408 tonë patate të prodhuara në vitin 2015, në vitin 2025 janë prodhuar 203.758 tonë.

Specat, ndërkaq, kanë shënuar rritje prej 4,5% të sipërfaqes së mbjellë, nga 8.622 hektarë në vitin 2015 në 9.033 hektarë në vitin 2025. Rendimenti është rritur për pothuajse 30%, nga 189.443 tonë speca të prodhuar në vitin 2015, në 244.043 tonë në vitin 2025.

Rënia më e madhe e prodhimit është regjistruar te trangullat. Nga 66.830 tonë në vitin 2015, prodhimi është përgjysmuar, duke rënë në 32.536 tonë në vitin 2025. Ndërkohë, sipërfaqet e mbjella janë ulur për rreth 11%.

Rënie të konsiderueshme në prodhim, prej mbi një të tretës, është shënuar edhe te domatet. Nga 173.434 tonë të prodhuara në vitin 2015, prodhimi ka rënë në 112.645 tonë në vitin 2025.

Rritja më e madhe e rendimentit është regjistruar te specat, me mbi 5 mijë kilogramë për hektar. Një hektar i mbjellë me speca në vitin 2015 kishte rendiment prej 21.985 kilogramësh, ndërsa në vitin 2025 rendimenti ka arritur në 27.017 kilogramë.

Rritje të konsiderueshme, prej mbi 3 mijë kilogramësh për hektar, kanë shënuar edhe patatet (+3.632 kg/ha) dhe qepët (+3.431 kg/ha).

Domatet, nga ana tjetër, kanë shënuar rënie të rendimentit prej pothuajse 10 mijë kilogramësh për hektar. Nga 30.740 kg/ha në vitin 2015, rendimenti ka ardhur duke u pakësuar dhe ka rënë në 20.945 kg/ha në vitin 2025.

Edhe rendimenti i trangullave vitin e kaluar është pakësuar për mbi 20 mijë kg/ha në krahasim me vitin 2015. Rënia më e konsiderueshme është regjistruar në tre vitet e fundit, nga rreth 47 mijë kg/ha në vitin 2022, në rreth 29 mijë kg/ha në vitin 2025.

Në vitin 2024, 3.280 ndërmarrje ose 4,7 për qind e sektorit të biznesit në vend kanë qenë filiale të huaja, bëri të ditur Enti Shtetëror i Statistikave, përcjell TV21. Edhe pse pjesëmarrja e tyre në numrin e përgjithshëm të ndërmarrjeve është relativisht e vogël, ato angazhojnë 24,2 për qind të të punësuarve.

Kompanitë e huaja krijojnë gjithashtu 37 për qind të vlerës së përgjithshme të shtuar bruto në sektorin e biznesit. Kontributin më të madh e ka industria përpunuese me 35,3 për qind, e ndjekur nga informacioni dhe komunikacioni me 16,7 për qind. Madje, 92,8 për qind e filialeve të huaja kontrollohen nga kompani nga Evropa, ndërsa 44,6 për qind nga vende anëtare të Bashkimit Evropian. Pjesëmarrjen më të madhe e kanë filialet nën kontrollin e Austrisë, Holandës, Gjermanisë dhe Mbretërisë së Bashkuar.

LSDM-ja akuzon Qeverinë se e ka rritur deficitin e Fondit të Sigurimit Pensional dhe Invalidor në rreth 1 miliard euro dhe paralajmëron rrezik për pagesën e pensioneve. Nga partia thonë se rritja e kontributit për Fondin me 1 për qind nuk e ka zgjidhur problemin dhe se Fondi vazhdon të varet nga buxheti i shtetit. LSDM-ja shpreh shqetësim edhe për të ardhmen e shtyllës së dytë pensionale, duke pretenduar se qytetarët mund të rrezikojnë kursimet e tyre pensionale.

“Pensionistët kërkojnë një fond që funksionon, dhe jo histori boshe dhe premtime nga hajduti dhe banda e tij. Prandaj kërkojmë përgjigje publike: si do të mbushet vrima prej 1 miliard eurosh? Nga do të mbulohen saktësisht, cilat masa e ulin deficitin dhe deri në cilën datë. Pa një plan të qartë dhe masa konkrete, sigurimet e VMRO-së janë vetëm mbulesë politike për një pushtet që pensionet i përdor si parullë, ndërsa barrën financiare ua transferon qytetarëve”, tha Jovana Trençevska – nënkryetare e LSDM-së.

U kundërpërgjigjën nga VMRO-DPMNE-ja duke thënë se në 24 muajt e parë të qeverisjes së saj pensionet janë rritur për 7 mijë denarë, ndërsa në dy vitet e para të qeverisjes së LSDM-së rritja ka qenë 540 denarë, duke theksuar se Fondi Pensional është stabil dhe pensionet paguhen në kohë.

“Sa i përket histerisë dhe panikut që krijojnë LSDM-ja dhe Trençevska, se marrja e pensioneve është vënë në pikëpyetje, kemi një lajm të keq për ta, por të mirë për qytetarët: absolutisht, Fondi Pensional është stabil, ndërsa LSDM-së dhe Trençevskës u vjen keq që sot pensionistët marrin rritje prej 7.000 denarësh, ndërsa në kohën e tyre e njëjta ishte 180 denarë. Për më tepër, pensionet do të jenë në llogaritë e pensionistëve çdo të parë të muajit dhe absolutisht nuk ka asnjë të vërtetë në atë se ka një vrimë në Buxhet”, thonë nga VMRO-DPMNE.

Sipas të dhënave për vitin 2026, Fondi Pensional do të mbështetet ndjeshëm në transferet nga Buxheti i përqendrohet te mënyra se si do të sigurohet qëndrueshmëria financiare e pensioneve në vitet e ardhshme shtetit, ndërsa paralelisht po diskutohen ndryshime në sistemin pensional, përfshirë shtyllën e dytë, ku po shqyrtohen ndryshime, përfshirë multifonde dhe mundësinë për blerje të stazhit.

Kompania VIK ka zgjeruar kapacitetet e saj prodhuese në Prilep, ku sot është vënë në funksion një impiant i ri, si pjesë e investimit për zgjerimin e veprimtarisë së kompanisë, përcjell TV21. Me arritjen e kapacitetit të plotë të investimit, parashikohet hapja e rreth 300 vendeve të reja të punës.

VIK operon në Prilep që nga viti 2018, ndërsa zgjerimi i ri është i orientuar drejt ekonomisë qarkulluese, me fokus në riciklimin dhe ripërdorimin e produkteve dhe materialeve të përdorura.

Investimi pritet të rrisë kapacitetin prodhues të kompanisë dhe të krijojë mundësi të reja për punësim në qytet. Në këtë proces, rëndësi i është kushtuar edhe bashkëpunimit me pushtetin lokal dhe institucionet arsimore, me qëllim sigurimin e kuadrit të nevojshëm për kapacitetet e reja prodhuese./tv21.tv

Nga këto, pjesa më e madhe, ose 227 leje, janë për objekte të larta, ndërsa 39 për objekte të ulëta. Për 101 objekte të tjera është parashikuar rikonstruksion. Në bazë të këtyre lejeve, në vend pritet të ndërtohen 1.248 banesa, me sipërfaqe të përgjithshme prej mbi 100 mijë metrash katrorë.

Dhe nëse shikojmë hartën e vendit, Shkupi kryeson. Në rajonin e Shkupit janë dhënë 107 leje ndërtimi, ndërsa janë planifikuar 752 banesa. Por ka edhe një rënie të madhe në vlerën e projekteve. Vlera e objekteve për të cilat janë dhënë lejet arrin në rreth 8 miliardë denarë, që është 74,8 për qind më pak se një vit më parë.

Sipas Entit Shtetëror të Statistikave, arsyeja kryesore për këtë rënie është fakti se korrikun e kaluar ishte dhënë një leje e madhe për ndërtimin e një parku me erë në Shtip, Radovish dhe Karbinci.

Ndërkohë, pjesën më të madhe të investitorëve e përbëjnë qytetarët. 209 objekte, ose 56,9 për qind, kanë si investitorë persona fizikë, ndërsa 158 janë investime nga kompani.

LISTA

“Ministria i fton të gjithë përfituesit që në kohë ta realizojnë të drejtën e fituar”, thuhet në njoftimin e Ministrisë.

Përfituesit duhet të ndjekin procedurën përmes kompanive të përzgjedhura dhe ta realizojnë vauçerin më së voni deri më 15 tetor 2026.

“Duhet të them se, që kur kjo qeveri erdhi në pushtet, nuk kemi pasur një rritje reale të çmimit të energjisë elektrike për familjet, pavarësisht të gjitha sfidave dhe pavarësisht se jemi në mes të krizës më të madhe energjetike që njerëzimi mund të kujtojë, e që është Lufta e Gjirit. Dhe pavarësisht të gjitha atyre sfidave, nëse më pyesni sot, mund të them se situata është e qëndrueshme. Do të kemi një dimër të qëndrueshëm”, shtoi Mikcoski.