Protestuesit kundërshtuan gjithashtu rritjen e shpenzimeve ushtarake.

Sindikatat bazë shpallën një grevë të përgjithshme 24-orëshe, ndërsa demonstratat u organizuan në më shumë se 40 qytete të vendit.

Protestat ishin kryesisht paqësore, megjithëse në disa zona pati përplasje me policinë.

Në Torino, efektivët përdorën autobotët me ujë për të shpërndarë studentët dhe aktivistët e majtë që iu afruan kordonëve të sigurisë pranë ndërtesës së prefekturës.

Në Romë, një marshim i madh kaloi pranë Koloseut, ku protestuesit paralajmëruan se do të qëndronin me çadra gjatë fundjavës. Në mbrëmje, policia përdori sërish autobotët me ujë për të shpërndarë një grup që tentoi të marshonte drejt parlamentit. Tetë persona u ndaluan.

Ndërkohë, në Milano, demonstruesit bllokuan një pjesë të unazës rrugore të qytetit.

Në Gjenova, rreth 15 mijë punonjës portualë, studentë dhe aktivistë hynë në port, duke kundërshtuar përdorimin e tij për transportin e armëve.

“Në një moment të tillë, presidenti duhet të jetë në Poloni. Po e ndërpres vizitën në Senegal dhe po kthehem”, ka shkruar Nawrocki në rrjetin social X.

Policia njoftoi se zyrtarët e saj kishin hyrë në ambientet e Gjykatës Kushtetuese pas incidenteve para ndërtesës, ku ndaj policëve ishin hedhur edhe sende të rrezikshme. Ndërkohë, Gjykata Kushtetuese njoftoi në faqen e saj zyrtare se kryetari i saj, Bogdan Święczkowski, ishte pezulluar të premten.

Qytetarët mblidhen para Gjykatës Kushtetuese

Polonia po përballet me një përplasje të thellë politike dhe institucionale mes dy kampeve kryesore.

Në njërën anë është kryeministri Donald Tusk, ndërsa në anën tjetër presidenti Karol Nawrocki, i cili është politikisht i afërt me partinë opozitare Ligj dhe Drejtësi, që qeverisi vendin nga viti 2015 deri në vitin 2023.

Mosmarrëveshjet lidhen me atë se kush ka legjitimitetin për emërimin e gjyqtarëve dhe kontrollin mbi funksionimin e Gjykatës Kushtetuese.

Qeveria e Tuskut pretendon se pushteti i mëparshëm e kishte politizuar sistemin gjyqësor dhe se nevojitet rikthimi i sundimit të ligjit. Nga ana tjetër, PiS dhe presidenti akuzojnë qeverinë se po shkel rregullat institucionale.

Pse hyri policia në Gjykatën Kushtetuese?

Më 30 tetor, policia hyri në ambientet e Gjykatës Kushtetuese në Varshavë, ndërsa kryetari i saj, Bogdan Święczkowski, u pezullua nga detyra.

Ministri i Drejtësisë kërkoi heqjen e imunitetit të tij dhe të zëvendësit të tij. Ndërkohë, mbështetës të partisë PiS u mblodhën para gjykatës, ku pati edhe përplasje me policinë.

Vetë Gjykata Kushtetuese e cilësoi këtë veprim si “grusht shteti”, ndërsa kryeministri Tusk e mbrojti si hap të domosdoshëm për rikthimin e rendit juridik.

Presidenti Nawrocki ishte rrugës për në Senegal, por pas zhvillimeve në Varshavë vendosi ta ndërpresë vizitën dhe të kthehet në Poloni.

Sipas njoftimit zyrtar, paketa do të financohet tërësisht nga partnerët dhe aleatët e Ukrainës, pa përfshirë fonde nga buxheti i Shteteve të Bashkuara.

Pagesa për blerjen do të mbulohet nga donacionet e Kanadasë, Gjermanisë dhe Norvegjisë, përmes programit JUMPSTART dhe fondeve kombëtare, të mbështetura nga Kredia Mbështetëse e Ukrainës e Bashkimit Evropian.

Përveç 500 raketave PAC-3, marrëveshja përfshin edhe pjesë këmbimi të klasifikuara dhe të paklasifikuara, si dhe mbështetje logjistike dhe për programin.

Kontraktori kryesor për realizimin e shitjes do të jetë kompania amerikane Lockheed Martin.

Miratimi vjen në një kohë kur Ukraina po përballet me nevoja të mëdha për forcimin e mbrojtjes ajrore. Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelenskyy, deklaroi pak ditë më parë se vendi kishte marrë mesatarisht 12 raketa interceptuese Patriot në muaj nga SHBA gjatë këtij viti, ndërsa sipas tij, përballja me sulmet ruse kërkon interceptimin e rreth 150 raketave balistike në muaj.

Në kontekstin e çmimeve të larta të karburantit në vend dhe debatit të vazhdueshëm rreth luftës me Iranin, Trump deklaroi se “lufta do të mbarojë së shpejti”.

Presidenti i SHBA-së theksoi se SHBA-të duan që Teherani të garantojë se “nuk do të furnizojë armë bërthamore në asnjë rrethanë” dhe deklaroi se çmimet e naftës do të binin me shpejtësi menjëherë pas përfundimit të luftës.

Trump argumentoi se Irani ishte shumë i etur për të arritur një marrëveshje, por ai nuk ofroi ndonjë mendim se kur ose si mund të arrihet një marrëveshje e mundshme.

Papa i parë amerikan “dërgoi fletën e tij të votimit me postë në Çikago. Ati i Shenjtë shpreh besimin e tij në të drejtën dhe detyrën e qytetarëve për të marrë pjesë në proceset demokratike”, sipas një deklarate nga Selia e Shenjtë.

Historiani britanik Michael Walsh, autor i disa librave mbi papatin, vlerësoi se Leo XIV ishte papa i parë që votoi në zgjedhje demokratike në një shtet laik.

“Nuk mendoj se papët kanë votuar ndonjëherë më parë në zgjedhje demokratike”, tha Walsh për CNN.

Sipas të dhënave në dispozicion, Papa, i cili ka ruajtur shtetësinë amerikane, është i regjistruar si votues në periferi të Çikagos, New Lenox , ku jeton vëllai i tij John.

Kreu i Kishës Katolike Romake, i lindur në Çikago, ka votuar në zgjedhjet paraprake republikane dhe demokrate vitet e fundit, si dhe në zgjedhjet presidenciale të vitit 2024.

Në qendër të masave të paralajmëruara është projekti “Ndërtimi Popullor”, të cilin Tokayev e prezantoi si projektin më të madh infrastrukturor në historinë e vendit. Parashihet ndërtimi i rreth 70 institucioneve shëndetësore dhe 50 objekteve arsimore, sportive dhe kulturore, si dhe modernizimi i rrugëve, hekurudhave, furnizimit me ujë dhe infrastrukturës energjetike.

Presidenti propozoi që viti 2027 të shpallet vit i ndërtimeve të mëdha kombëtare, me pritshmëri që projektet të krijojnë mundësi punësimi për qindra mijëra qytetarë.

Një pjesë e rëndësishme e reformave lidhet edhe me përmirësimin e standardit të jetesës. Nga 1 janari 2027 është paralajmëruar rritja e pagës minimale mujore nga 85.000 në 110.000 tenge, ose rreth 241 dollarë. Sipas vlerësimeve, kjo masë do të përfshijë rreth 1.8 milionë qytetarë, ndërsa pagat e punonjësve shëndetësorë në kujdesin shëndetësor parësor pritet të rriten deri në 40 për qind.

Në sektorin e energjisë, Kazakistani synon që deri në vitin 2029 të prodhojë më shumë energji elektrike sesa konsumon. Janë paralajmëruar kapacitete të reja prodhuese, burime të ripërtëritshme të energjisë dhe mundësia e fillimit të ndërtimit të centralit bërthamor të Balkashit në vitin 2027.

Tokayev paralajmëroi edhe forcimin e lidhjeve të transportit me Kinën dhe Evropën, përfshirë korridore të reja hekurudhore dhe modernizimin e pikave kufitare. Qëllimi është që Kazakistani të pozicionohet si një nga qendrat kryesore logjistike në Euroazi.

Vëmendje e veçantë do t’i kushtohet digjitalizimit, inteligjencës artificiale dhe tërheqjes së investimeve të huaja. Parashihen gjithashtu ndryshime ligjore për mbrojtjen më të mirë të investitorëve, reforma në sistemin tatimor dhe shqyrtimi i mundësisë për një moratorium trevjeçar për kontrollet inspektuese ndaj mikro-bizneseve dhe bizneseve të vogla.

“Matësi përfundimtar i përparimit të një shteti dhe përfituesit kryesorë të të gjitha reformave janë qytetarët tanë”, deklaroi Tokayev, duke theksuar se zhvillimi ekonomik duhet të shoqërohet me kushte më të mira jetese në të gjitha rajonet e vendit.

Në agjendën e bisedimeve do të jenë lufta mes Rusisë dhe Ukrainës, situata e sigurisë në Detin e Zi, si dhe zhvillimet rajonale dhe ndërkombëtare.

Vizita zhvillohet në një kohë kur Turqia po vazhdon përpjekjet për rikthimin e negociatave diplomatike mes Rusisë dhe Ukrainës.

Pas takimit me Erdoganin më 23 shtator në Nju-Jork, në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, Zelensky kishte deklaruar se Ukraina është e hapur që Turqia të jetë nikoqire e një samiti mes presidentëve të Rusisë dhe Ukrainës. Ai kishte theksuar se Kievi është i gatshëm të marrë pjesë në një takim të tillë nëse organizohet në Turqi.

Ndërkaq, më 28 tetor, Erdogan i kishte përsëritur presidentit amerikan Donald Trump, gjatë një bisede telefonike, se Turqia është e gatshme të kontribuojë në rifillimin e negociatave diplomatike dhe përfundimin e luftës.

Një nga temat kryesore të takimit do të jetë edhe siguria në Detin e Zi. Në agjendën e Ankarasë janë pasojat e luftës për tregtinë detare dhe sulmet ndaj anijeve tregtare.

Në fjalimin e tij në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së në shtator, Erdogan i kishte cilësuar të papranueshme sulmet ndaj anijeve tregtare në Detin e Zi dhe u kishte bërë thirrje të gjitha palëve që t’i ndërpresin ato.

Në stacionin Pazhou në Guangzhou, provinca Guangdong, një palestër plotëson kërkesën e banorëve vendas për mundësi të përshtatshme stërvitjeje. Ajo ofron zona për ushtrime kardio dhe forcimi, ambiente për boks, si dhe fusha për pingpong e “pickleball”, duke u ofruar udhëtarëve një mënyrë të lehtë për të përfshirë aktivitetin fizik në rutinën e përditshme.

Ambiente sportive gjenden gjithashtu në stacionin “Gangxia North” në Shenzhen, një pikë e rëndësishme që lidh pesë linja metroje. Me kupolën e tij futuristike, të njohur si “Syri i Shenzhenit”, dhe tunelin e parë në botë prej xhami plotësisht transparent, ky stacion është bërë gjithashtu një vend mjaft i pëlqyer për të bërë fotografi.

Në Suzhou, provinca Jiangsu, brenda stacioneve të metrosë janë hapur mensa komunitare. Mensa e metrosë “Guangji Nanlu”, e para e këtij lloji në Kinë brenda një stacioni metroje, tërheq një numër të madh njerëzish gjatë orareve të vakteve.

Një tjetër mensë, në një stacion metroje pranë atraksioneve të njohura turistike, është shndërruar gjithashtu në një vend të preferuar për të ngrënë, duke ofruar mbi 50 lloje pjatash për drekë.

Ndërsa kurset e mbrëmjes për të rritur po bëhen gjithnjë e më popullore në mbarë Kinën, në një stacion metroje në Ningbo, provinca Zhejiang, është hapur një shkollë komunitare e mbrëmjes. Kurset variojnë nga grimi dhe “baduanjin” (një formë tradicionale ushtrimesh kineze), e deri te trajnimi vokal dhe aplikimet e inteligjencës artificiale. Klasat u mundësojnë studentëve që, pas punës, të shkojnë direkt në mësim duke përdorur metronë.

Në Hefei, provinca Anhui, në stacionin Xingfuba ndodhet zyra e parë kineze për regjistrimin e martesave brenda një stacioni metroje. Kjo zyrë ka qenë dëshmitare e fillimit të një kapitulli të ri në jetën e më shumë se 6000 çifteve.

Në Torino, përplasjet janë regjistruar pranë Prefekturës, ku protestuesit janë afruar drejt kordonëve policorë, duke hedhur vezë dhe bomba tymuese. Policia ka ndërhyrë me gaz lotsjellës dhe topa uji. Ndërkohë, në një tjetër incident në qytet, protestuesit kanë përmbysur dy bidonë me pleh organik përpara bashkisë. Në Genova, demonstruesit kanë bllokuar hyrjen e portit përmes vendosjes dhe djegies së gomave, ndërsa në Padova është djegur një fotografi e ministrit të Arsimit, Giuseppe Valditara.

Në Napoli, studentët kanë djegur një imazh ku paraqiteshin kryeministrja Giorgia Meloni dhe ministrja e Universiteteve, Annamaria Bernini. Më pas, marshimi është drejtuar drejt stacionit qendror, ku policia ka marrë masa për të shmangur bllokimin e tij. Ndërkohë, në Milano, eurodeputetja Ilaria Salis iu është bashkuar protestës së studentëve, duke shprehur kundërshtimin ndaj kostos së jetesës dhe politikave të riarmatimit. Sipas sindikatës USB, në demonstratën e Milanos kanë marrë pjesë mbi 100 mijë persona, ndërsa në të gjithë Italinë organizatorët pretendojnë se numri i protestuesve ka arritur në rreth 2 milionë.

Në Romë, dhjetëra të rinj janë mbledhur pranë stacionit Termini me pankarta kundër luftës dhe riarmatimit, ndërsa në Trieste rreth 500 persona kanë protestuar pranë portit. Protestuesit kërkojnë rritjen e pagave në përputhje me inflacionin, përmirësimin e kushteve të jetesës dhe më shumë investime në arsim, shëndetësi e shërbime publike. Ata kundërshtojnë gjithashtu shtimin e shpenzimeve ushtarake. Greva ka përfshirë edhe sektorin e shëndetësisë, ku personeli ka ndërprerë punën gjatë turneve të së premtes, ndërsa shërbimet minimale dhe urgjencat mjekësore kanë vijuar të garantohen.

Në prag të mobilizimit, ministri i Transportit, Matteo Salvini, kërkoi shtyrjen e grevës, duke argumentuar se ajo përkon me periudhën e festave të Ditës së Gjithë Shenjtorëve dhe Ditës së të Vdekurve. Sindikata USB e kundërshtoi vendimin, duke e cilësuar të paligjshëm dhe duke konfirmuar zhvillimin e protestës 24-orëshe.

 Ngjarja ka ndodhur të enjten, më 29 tetor, pranë Muzeut të Hapur të Göremes, në provincën Nevşehir.

 Sipas agjencisë turke të lajmeve Anadolu Agency (AA), masa shkëmbore janë shkëputur nga një formacion natyror në zonën turistike dhe kanë rënë mbi personat që ndodheshin aty.

Mes viktimave është një turiste franceze, e identifikuar si Cynthia Francine Marie Madeleine Huppert, si dhe një çift i sapomartuar turk, gazetari Fatih Eray Tuna dhe bashkëshortja e tij, Begüm Çetinkaya Tuna.

Çifti ishte martuar më 5 korrik 2026 dhe kishte zgjedhur Kapadokinë për të kaluar pushimet. Vdekja e tyre ka shkaktuar reagime të shumta, ndërsa lajmi për tragjedinë është përhapur edhe në rrjetet sociale.

Guvernatori i Nevşehirit, Hüseyin Kök, ka deklaruar se reshjet e dendura të shiut dyshohet se kanë ndikuar në shkëputjen e masave shkëmbore.

Pas ngjarjes, në vendin e incidentit kanë ndërhyrë ekipet e Policisë, Xhandarmërisë, Agjencisë për Menaxhimin e Fatkeqësive dhe Emergjencave (AFAD) dhe shërbimet mjekësore.

Autoritetet kanë konfirmuar përfundimin e operacionit të kërkim-shpëtimit.

Nga 5 të plagosurit, 4 janë liruar nga spitali pas trajtimit mjekësor, ndërsa 1 person ka mbetur i hospitalizuar për shkak të një frakture në legen.

Prokuroria e Nevşehirit ka nisur hetimet për zbardhjen e rrethanave të tragjedisë. Për këtë qëllim janë caktuar edhe 5 ekspertë.

Kapadokia është ndër destinacionet më të njohura turistike të Turqisë, e famshme për formacionet e saj natyrore shkëmbore dhe qytetet e lashta nëntokësore.