Sivjet, në vitin e parë të planit të 15-të pesëvjeçar të Kinës, pushimet e Ditës Kombëtare patën një rritje të vazhdueshme të udhëtimeve gjatë kësaj “Jave të Artë”, duke i shfaqur botës një “Kinë në lëvizje”. Të dhënat tregojnë që, gjatë pushimeve shtatëditore të Ditës Kombëtare, numri i përgjithshëm i udhëtimeve individuale arriti në 2.142 miliardë, me një numër mesatar 306 milionë në ditë, duke u rritur 0.6 % në krahasim me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Gjatë pushimeve të Ditës Kombëtare, bota pa gjithashtu një treg të gjallë konsumi në Kinë. Plani i 15-të pesëvjeçar i Kinës e ka vendosur fokusin strategjik në zgjerimin e kërkesës së brendshme dhe ka bërë rregullime për rritjen e fuqishme të konsumit. Që nga fillimi i këtij viti, Kina ka filluar një fushatë të veçantë për të shtuar konsumin, që ka arritur rezultate të dukshme. Nga 1 deri më 6 tetor, numri i vizitorëve dhe të ardhurat nga shitjet në 78 rrugët kryesore tregtare ose distriket e biznesit të monitoruara nga Ministria e Tregtisë u ngritën përkatësisht me 2.5 % dhe 4.7 % në krahasim me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Vlen të përmendet që, me zhvillimin e shkencës dhe teknologjisë dhe përmirësimin e konsumit në Kinë, llojet e reja të konsumit, si ai i gjelbër dhe inteligjent, po fitojnë popullaritet. Sipas të dhënave të mëdha nga Ministria e Tregtisë e Kinës, nga 1 deri më 6 tetor, në platformat kryesore shitjet e robotëve inteligjentë, të syzeve inteligjente e të pajisjeve që kursejnë ujin u rritën përkatësisht me 1.3 herë, dyfish dhe 18.1% në krahasim me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Sidomos me integrimin e thellë të inteligjencës artificiale dhe industrisë së turizmit kulturor, guidat turistike të mundësuara nga inteligjenca artificiale dhe itineraret e personalizuara e kanë përmirësuar më tej përvojën e përdoruesit. “Forbes” raporton se Kina po përpiqet ta përfshijë më tej inteligjencën artificiale në skenarët e konsumit të përditshëm, duke e bërë atë një forcë të re lëvizëse për përmirësimin e produkteve dhe inovacionin në shërbime.

Ndërkohë, Kina vazhdon të përmirësojë sistemin e saj të shërbimeve turistike për turistët e huaj. Nga vizitat në vende piktoreske dhe udhëtimi me trena me shpejtësi të lartë deri te përjetimi i veshjeve kineze dhe mësimi i gatimit të ushqimeve vendase, turistët e huaj po kalojnë nga “vizitat turistike në Kinë” në “përjetimin e Kinës”.

Me ndërthurjen e fluksit të njerëzve e të mallrave dhe konsumit, “Kina në lëvizje” është plot vitalitet. Ndërsa zbatohet plani i 15-të pesëvjeçar, potenciali i konsumit i Kinës do të vijojë të çlirohet dhe ndërveprimi i saj me botën do të thellohet.

Pillay, e cila aktualisht është gjyqtare në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë, në një çështje ku edhe Mianmari akuzohet për gjenocid, ka qenë “vendimtare për të siguruar që krimet e luftës, krimet kundër njerëzimit dhe gjenocidi të ndiqen penalisht”, tha Jorgen Watne Frydnes, kryetar i Komitetit Norvegjez të Nobelit, në Oslo.

Pillay drejtoi Komisionin e Pavarur Ndërkombëtar të Hetimit të OKB-së, i cili nuk flet në emër të organizatës botërore dhe që vitin e kaluar arriti në përfundimin se në Gazë po kryhej gjenocid.

Në atë kohë, Pillay i tha agjencisë AFP se ekipi i saj kishte ndarë me prokurorët e Gjykatës Penale Ndërkombëtare “mijëra pjesë informacioni”.

OKB-ja tha se çmimi për Pillayn ishte dëshmi e “vlerës” së të drejtave të njeriut.

Juria e Nobelit tha se po e nderonte atë në një kohë kur “sistemi i së drejtës ndërkombëtare është nën presion të jashtëzakonshëm dhe institucionet e tij janë nën sulm”.

“Në një kohë sfidash ekzistenciale, përfshirë më shumë luftëra dhe konflikte se sa ka parë bota prej shumë kohësh, e drejta ndërkombëtare nuk është më thjesht një plotësim i paqes dhe sigurisë. Ajo është një domosdoshmëri absolute”, tha Frydnes.

“Përkushtimi i Navi Pillayt ndaj parimeve universale ligjore dhe busulla e saj e fortë morale kanë qenë të pandryshueshme gjatë një karriere të gjatë”, thuhet në deklaratën e komitetit.

Çmimi, një nga vlerësimet më të larta diplomatike dhe humanitare, pritet të shkaktojë pakënaqësi te presidenti amerikan Donald Trump, administrata e të cilit ka sulmuar vazhdimisht institucionet e drejtësisë ndërkombëtare.

Që nga rikthimi në Shtëpinë e Bardhë në janar të vitit 2025, Trump nuk e ka fshehur dëshirën e tij për të fituar çmimin.

“Nëse duartrokisni pak më shumë, mund ta ndaj këtë çmim me Trumpin”, tha Pillay, mes duartrokitjeve në këmbë, në një moment të filmuar nga sekretarja e përgjithshme e Amnesty International, Agnes Callamard, në Nuremberg dhe të publikuar në rrjetin social X.

Vitin e kaluar, çmimi iu dha udhëheqëses së opozitës venezueliane, Maria Corina Machado, e cila më pas ia dhuroi Trumpit medaljen e artë të Nobelit.

Çmimi përfshin një medalje ari, një diplomë dhe një shumë prej 1.2 milionë dollarësh.

Çmimi do të dorëzohet në një ceremoni zyrtare në Oslo më 10 dhjetor, në përvjetorin e vdekjes, në vitin 1896, të krijuesit të çmimeve, shpikësit dhe filantropit suedez Alfred Nobel.

Çmimi Nobel për Paqe është i vetmi çmim Nobel që jepet në Oslo, ndërsa çmimet në kategoritë e tjera shpallen në Stokholm.

Të enjten, Çmimi Nobel për Letërsinë iu dha poetes kanadeze Anne Carson, për risjelljen e miteve dhe antikitetit grek në forma moderne, të cilat kanë frymëzuar mënyra të reja të të shkruarit.

Sezoni i Çmimeve Nobel për vitin 2026 përfundon të hënën me shpalljen e çmimit në ekonomi.

Mungesa e mundshme mund të çojë në rritje të mëtejshme të faturave të energjisë dhe në masa për kufizimin e konsumit, nëse BE-ja nuk siguron sasi shtesë në tregun global, i cili tashmë është nën presion për shkak të luftës në Iran dhe ndërprerjeve të furnizimit me energji, raporton “Politico”.

Rezervat e gazit në BE kanë rënë në pak mbi 70 për qind të kapacitetit, niveli më i ulët për këtë periudhë të vitit që nga fillimi i regjistrimeve në vitin 2011.

Sipas raportit të IEEFA-s, çmimet e larta kanë nxitur tregtarët ta shesin gazin gjatë verës, në vend që ta ruajnë për konsum gjatë dimrit.

Evropa ka mundësi të kufizuara për të siguruar furnizime shtesë, ndërsa çmimet e gazit kanë arritur nivelin më të lartë në gati katër vjet dhe furnizimi është kufizuar nga lufta në Lindjen e Mesme.

Megjithatë, mungesa e paralajmëruar nuk do të thotë domosdoshmërisht se BE-ja do të mbetet pa gaz, por rezervat e akumuluara mund të jenë shtatë miliardë metra kub më të ulëta se sasia e nevojshme.

Kjo do t’i detyronte vendet të blejnë gaz me çmime të larta në tregun global ose të kufizojnë konsumin, nëse nuk sigurohen furnizime shtesë. Për t’i rikthyer rezervat në nivelin prej 30 për qind deri në fund të dimrit dhe për të zvogëluar rrezikun nga valët e ardhshme të të ftohtit, vendet evropiane do të duhet të ulin konsumin ose të kufizojnë furnizimin me sasi të barasvlershme me 7 për qind të kërkesës, thuhet në raport.

Punonjësit e sektorit publik dhe privat, të rinjtë dhe pensionistët janë ftuar të marrin pjesë në grevë dhe protesta më 5 nëntor në Francë, me kërkesën për rritjen e pagave, pensioneve dhe përfitimeve sociale, raportoi gazeta parisiene “Le Monde”.

Thirrja, e nënshkruar nga sindikatat e mëdha CFDT dhe CGT, vjen në një kohë kur në vend po vazhdojnë protestat studentore, të shoqëruara me përleshje me forcat e sigurisë dhe trazira, gjatë të cilave janë lënduar qytetarë dhe policë.

“Duke respektuar pavarësinë e lëvizjes së nxënësve të shkollave të mesme, organizatat tona mbështesin kërkesat për kushte më të mira studimi dhe barazi më të madhe”, thuhet në deklaratën e përbashkët të sindikatave.

Sipas tyre, punëtorët po përjetojnë një rënie të paprecedentë të statusit të tyre social.

“Karburanti, ushqimi, qiratë, gazi, energjia elektrike. Gjithçka po shtrenjtohet, përveç pagave dhe pensioneve”, theksojnë sindikatat.

Nafta Brent, si referencë evropiane, ra për 72 centë, ose 0,7 për qind, duke arritur në 103,53 dollarë për fuçi.

Ndërkohë, nafta amerikane WTI u lirua për 52 centë, ose 0,6 për qind, dhe tregtohet me 90,97 dollarë për fuçi.

Megjithatë, Brent pritet ta mbyllë javën me rritje, pasi të enjten çmimi i saj u rrit për 4 për qind, pas shtimit të sulmeve ndaj anijeve që transportojnë naftë nga Lindja e Mesme. Nga ana tjetër, WTI pritet të shënojë një rënie të lehtë javore, pavarësisht ndërprerjeve të furnizimit të shkaktuara nga uragani që po i afrohet bregdetit të Gjirit të Meksikës në SHBA.

Trump deklaroi mbrëmë se Uashingtoni po zhvillon bisedime “produktive” me Iranin dhe se nuk është planifikuar sulm para zgjedhjeve afatmesme të 3 nëntorit. Deklarata e tij erdhi pasi mediat raportuan se presidenti amerikan po shqyrtonte mundësinë e një sulmi para kësaj date.

Trump i bëri këto deklarata të hënën, gjatë një tubimi politik në Nebraska, ku foli për sakrificat ekonomike me të cilat po përballen amerikanët për shkak të luftës me Iranin.

“Mbani mend, në lidhje me luftën, kjo është vetëm një rritje artificiale. Çmimet janë pak më të larta, por ky është një çmim i vogël për t’u paguar”, tha ai.

“Është një çmim i vogël për të ruajtur sigurinë e botës dhe të vendit tonë. Ata mund të shkatërrojnë ndonjë qytet. Le ta shkatërrojnë Los Anxhelosin, le ta shkatërrojnë San Diegon. Ky është një çmim shumë i vogël dhe e gjithë kjo do të përfundojë së shpejti”, shtoi Trump.

Deklaratat e tij u kritikuan menjëherë nga disa politikanë në Kaliforni dhe në pjesë të tjera të SHBA-së.

Mbrëmë, Trump reagoi përmes rrjetit të tij social “Truth Social”, duke shkruar se ai po fliste për rritjen e përkohshme të çmimit të benzinës, të cilën e cilësoi si një çmim të vogël që ia vlen të paguhet për të parandaluar që Irani të sigurojë armë bërthamore.

“Nëse doni të shihni se sa i madh do të ishte çmimi, a mund ta imagjinoni se çfarë do të ndodhte nëse ata do të bombardonin San Diegon dhe/ose Los Anxhelosin?”, shkroi ai, duke shtuar se i do të dy qytetet.

Trump edhe më herët ka minimizuar shqetësimet për koston e jetesës, të shkaktuara nga konflikti me Iranin.

Bashkëthemeluesi i Google, Sergey Brin, CEO i Nvidia, Jensen Huang, dhe CEO e AMD, Lisa Su, u nderuan gjithashtu.

Presidenti Trump gjithashtu i dha Medaljen Kombëtare të Teknologjisë dhe Inovacionit, nderimin më të lartë të vendit për arritje teknologjike, Michael Dell, themeluesit dhe CEO i Dell Technologies, dhe Satya Nadella, CEO i Microsoft.

Edhe pse janë larguar disi nga njëri-tjetri në muajt e fundit që nga fillimi i mandatit të tij të dytë, Trump kishte vetëm gjëra të mira për të thënë për Musk.

“Ne nderojmë një titan të industrisë, një inxhinier të shkëlqyer dhe një nga themeluesit më të mëdhenj të teknologjisë që ka jetuar ndonjëherë. Emri i tij është Elon Musk. Pak amerikanë në histori kanë bërë më shumë për të çuar përpara interesat kombëtare të Amerikës sesa Eloni”, tha presidenti amerikan.

Në një moment tjetër, ai e përshkroi Musk si “Thomas Edison i kohës sonë” dhe e quajti atë “mikun tim dhe një djalë shumë, shumë të shkëlqyer”.

Të gjithë të nderuarit kanë kontribuar në një farë mënyre në fushatat ose kauzat e Trump ose të Partisë Republikane, theksuan rrjetet amerikane.

Musk, i cili u bashkua për një kohë të shkurtër me administratën Trump për të udhëhequr një përpjekje për të zvogëluar fuqinë punëtore federale, ishte donatori më i madh privat i presidentit për fushatën e vitit 2024. Brin gjithashtu dhuroi shuma të mëdha për Komitetin Kombëtar Republikan në vitin 2025.

Delegacioni i nivelit të lartë, i udhëhequr nga kryetari i Komitetit Ushtarak të NATO-s, admirali Giuseppe Cavo Dragone, mbërriti në kryeqytetin ukrainas më 6 tetor, në një kohë kur lufta dhe kërcënimi nga sulmet ruse vazhdojnë.

“Pas një ndërprerjeje tetëvjeçare, Komiteti Ushtarak i NATO-s po kthehet në Kiev për një vizitë zyrtare. Edhe pse nuk kemi qenë fizikisht të pranishëm këtu, Ukraina ka qenë gjithmonë në mendimet, diskutimet dhe vendimet tona”, deklaroi Cavo Dragone.

Gjatë vizitës, ai theksoi unitetin e aleancës përballë kërcënimeve të sigurisë ndaj vendeve anëtare.

Sipas Cavo Dragones, Rusia nuk do të mund ta cenojë unitetin e NATO-s përmes akteve të sabotimit, sulmeve kibernetike apo shkeljeve të hapësirës ajrore.

Vizita e Komitetit Ushtarak zhvillohet në një periudhë kur lufta në Ukrainë vijon, ndërsa NATO dhe vendet anëtare po forcojnë bashkëpunimin ushtarak dhe mbështetjen për Kievin.

Që nga nisja e pushtimit rus, vendet anëtare të NATO-s kanë ofruar ndihmë ushtarake, financiare dhe logjistike për Ukrainën.

Arsyeja e shembjes nuk dihet ende dhe hetimet janë duke vazhduar për të përcaktuar shkakun e këtij incidenti. Ekipet e shpëtimit po vazhdojnë kërkimet pavarësisht paralajmërimeve për një shembje të mëtejshme të ndërtesës, ka raportuar AP.

Tre katet e poshtme të ndërtesës, përfshirë një dyqan në katin përdhes, u shembën para agimit në lagjen Maltepe, në anën aziatike të Stambollit, një qytet që ndahet në dy pjesë nga Ngushtica e Bosforit.

Banorët nga katet e sipërme u evakuuan në mënyrë të sigurt, ndërsa ekipet e kërkimit shpëtuan tetë persona të tjerë nga rrënojat. Ekipet e shpëtimit nxorën dy trupa dhe po përpiqeshin të arrinin te dy persona që besohet se janë ende brenda, sipas zyrës së guvernatorit të Stambollit.

Më herët, guvernatori i Stambolli, Davut Gul, tha se ekipet e shpëtimit kishin kontaktuar me një 6-vjeçar të bllokuar në rrënoja. Nuk është bërë e ditur nëse fëmija është në mesin e atyre që shpëtuan.

Ai paralajmëroi se ndërtesa ishte në rrezik shembjeje të mëtejshme, dhe se kjo po pengon përpjekjet e shpëtimit. Ndërtesat aty pranë u evakuuan gjithashtu për siguri, tha guvernatori.

Stambolli dhe pjesë të tjera të Turqisë po kalojnë një program transformimi urban që synon të zëvendësojë ndërtesat e vjetra dhe të rrezikshme nga tërmetet me banesa më të sigurta.

Ngjarja ka ndodhur rreth orës 05:40 në rrugën “Dogu”. Shkaku i shembjes ende nuk dihet. Menjëherë në vendngjarje janë dërguar zjarrfikës, policia, ekipet e AFAD-it dhe ekipet mjekësore.

Fillimisht, ekipet e shpëtimit evakuuan banorët që ndodheshin në katet e sipërme, të cilat nuk ishin dëmtuar. Më pas nisi kërkimi për persona të mundshëm nën rrënoja. Në momentin e shembjes, punishtja e tekstilit në katin përdhes ishte bosh.

Me ndihmën e qenve kërkues, ekipet e shpëtimit nxorën nga rrënojat pesë persona, përfshirë dy fëmijë. Të plagosurit u dërguan në spitalet e afërta. Gjatë ndërhyrjes, një zjarrfikësi iu përkeqësua gjendja dhe edhe ai u transportua në spital.

Në operacionin e shpëtimit janë angazhuar një numër i madh pjesëtarësh të shërbimeve. Shërbimi zjarrfikës ka angazhuar 175 persona, 56 automjete dhe qen kërkues, ndërsa AFAD-i është në terren me 25 persona, pesë automjete dhe dy qen kërkues.

Policia ka mbyllur rrugët përreth dhe ka siguruar zonën për të mundësuar punën e ekipeve të shpëtimit. Për shkak të rrezikut nga shembja e mëtejshme, ekipet po hyjnë në objekt me masa të shtuara sigurie.

Në vendngjarje ka mbërritur edhe guvernatori i Stambollit, Davut Gyl, së bashku me shefin e policisë së Stambollit, Selami Jëlldëz.

Gyl tha se ndërtesa ishte ndërtuar në vitin 1987 dhe përbëhej nga një hapësirë afariste në përdhes dhe gjashtë kate banimi, me gjithsej 12 njësi banimi.

Ai theksoi se shkaku i shembjes do të përcaktohet përmes procedurave gjyqësore dhe administrative. Ndërkohë, operacioni i shpëtimit vazhdon nën koordinimin e AFAD-it, ndërsa banorët e evakuuar do të sistemohen në një hotel të siguruar nga agjencia.